DOWNLOAD HET TWEEDELIGE INTERVIEW MET NICO TYDEMAN
BESTEL HET MILIEU - EEN MYSTIEK LICHAAM
AANMELDEN VOOR DE LEZING VAN NICO TYDEMAN OP VRIJDAG 6 NOVEMBER 2026
In de juni- en juli-editie van 2026 publiceerde het tijdschrift Volzin een tweedelig interview van Gertjan Mulder met zenmeester, mysticus en publicist Nico Tydeman. Aanleiding is Tydemans omvangrijke nieuwe boek Het milieu. Een mystiek lichaam, waarover hij op vrijdag 6 november 2026 een lezing geeft bij Pentagram boekwinkel in Haarlem. Het gesprek met Mulder gaat over veel meer dan alleen dat boek. Het gaat over de levensweg van Tydeman en laat zien hoe ervaringen uit zijn jeugd, de christelijke mystiek, zen en zijn liefde voor kunst en literatuur uiteindelijk samenkomen in één centrale gedachte: de aarde is geen object dat wij van buitenaf beheren, maar een werkelijkheid waarvan wij zelf deel uitmaken.
Het eerste deel, ‘De aarde is een kathedraal geworden’, begint bij een jeugdherinnering. Als zesjarige raakt Tydeman diep onder de indruk van een katholieke mis: de gebaren, het zingen en vooral de stilte waarin alles betekenis lijkt te krijgen. Die ervaring blijkt richtinggevend voor zijn leven. “Contemplatie, religie, mystiek. Ik heb nooit iets anders gedaan”, zegt hij terugkijkend.
Via het seminarie, een studie filosofie en theologie en zijn kennismaking met de Spaanse mystici Teresa van Ávila en Johannes van het Kruis voert zijn weg uiteindelijk naar zen. Na zijn uittreden uit de congregatie in 1973 beleeft hij geen geloofscrisis, maar wel een diepe institutionele crisis. De theologie stoot hem tijdelijk af; de mystiek blijft. Via de jezuïet Karel Douven leert hij Karlfried Dürckheim en zenmeditatie kennen. Later werkt hij bij het Amsterdamse centrum De Kosmos, haalt hij Thich Nhat Hanh naar Nederland en wordt Dennis Genpo Merzel zijn zenleraar.In 1991 richt Tydeman het Zen Centrum Amsterdam op.
Het tweede deel van het interview, ‘De aarde als onze naaste’, concentreert zich sterker op Het milieu. Een mystiek lichaam. De directe inspiratie daarvoor kwam van Broze Aarde van de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog. Haar dichtbundel heeft de vorm van een katholieke mis en bezingt de noodzaak van een nieuw verbond tussen mens en aarde. Tydeman vertelt hoe hij twee jaar lang bijna dagelijks met Krogs teksten leefde. Haar liturgische structuur – van Kyrie en Gloria tot Credo, Dies Irae en Lux Aeterna – werd ook de structuur van zijn eigen boek.
In dat boek besteed hij aandacht aan hoogtepunten in de schilderkunst, waaronder Het Lam Gods in Gent - en brengt hij een indrukwekkend gezelschap bijeen: Dogen en Ruusbroec, Rumi en Meister Eckehart, Debussy en Stockhausen, Dante en Juliana van Norwich. Daarnaast spelen drie inspirerende figuren een bijzondere rol: Pierre Teilhard de Chardin, Franciscus van Assisi en Etty Hillesum. Wat hen volgens Tydeman verbindt, is dat hun mystieke verlangen naar eenheid niet eindigt in afzondering. Juist de ervaring van verbondenheid brengt hen dichter bij de wereld en bij de ander.
Daar ligt ook de kern van beide gesprekken. Mystiek is voor Tydeman geen vlucht uit de werkelijkheid en evenmin een idyllisch gevoel van harmonie. Eenheid omvat ook lijden, vernietiging en dood. Maar juist daarom kan mystiek een bron van betrokkenheid worden. Het sleutelwoord is liefde: een liefde die zich wil verbinden met mensen, dieren, bomen, zon en maan.
Dat leidt tot een andere manier van spreken over milieu en klimaat. Wetenschappelijke modellen en beleid zijn noodzakelijk, maar volgens Tydeman niet voldoende. Wie de aarde alleen beschermt omdat zij voor de mens nuttig is, blijft haar van buitenaf bekijken. Mystiek nodigt uit tot een radicalere ervaring: de aarde is een sacrale plek. Wie werkelijk ervaart dat hij van die aarde deel uitmaakt, zal niet alleen berekenen hoe ermee om te gaan, maar haar willen liefhebben en verzorgen.
Zo krijgt de katholieke kerk uit Tydemans jeugd aan het einde van zijn leven onverwacht kosmische afmetingen. De kathedraal is niet verdwenen. Zij is groter geworden. We hoeven haar niet binnen te gaan – we bevinden ons er al in.
DOWNLOAD HET TWEEDELIGE INTERVIEW MET NICO TYDEMAN
BESTEL HET MILIEU - EEN MYSTIEK LICHAAM
AANMELDEN VOOR DE LEZING VAN NICO TYDEMAN OP VRIJDAG 6 NOVEMBER 2026