Het bomenboek - een ontdekkingsreis met Ben Brumange

July

Een boom lijkt misschien een vanzelfsprekend onderdeel van het landschap. Hij staat langs een weg, in een park, achter in een tuin of midden in een bos. Toch gaat achter die vertrouwde verschijning een complexe wereld schuil. In Het bomenboek – Verhalen, weetjes en wilde feiten over bomen en hun wereld laat Ben Brumagne zien dat bomen veel meer zijn dan producenten van hout, vruchten en zuurstof. Het zijn levende organismen die samenwerken, reageren op hun omgeving en al duizenden jaren verweven zijn met het bestaan van de mens.

Brumagne is herborist, volgde een opleiding biologische landbouw en is bekend van Het wildplukboek en Het wildplukboek voor paddenstoelen. In zijn nieuwe boek richt hij zijn aandacht op 24 boomsoorten. Daarbij beperkt hij zich niet tot botanische kenmerken. Ook de ecologische functie, historische betekenis, volksverhalen, mythologie en traditionele toepassingen van schors, bladeren, zaden en vruchten komen aan bod. Het 320 pagina’s tellende boek verscheen in maart 2026 bij uitgeverij Lannoo.

De grote kracht van Het bomenboek is de combinatie van persoonlijke verhalen en feitelijke informatie. Brumagne schrijft niet als een afstandelijke wetenschapper, maar als iemand die zelf langdurig tussen planten, paddenstoelen en bomen heeft geleefd en gewerkt. Herinneringen aan klimmen in bomen en wandelingen door oude bossen worden afgewisseld met uitleg over ecosystemen, biodiversiteit en de bijzondere relaties tussen boomwortels en schimmels. Hierdoor krijgt de lezer veel kennis aangeboden zonder dat het boek het karakter van een droog naslagwerk krijgt.

Bijzonder interessant is de aandacht voor de samenwerking tussen bomen en paddenstoelen. Onder de grond bevinden zich uitgebreide netwerken van schimmeldraden die bomen helpen bij de opname van water en voedingsstoffen. Brumagne gebruikt dergelijke inzichten om het gangbare beeld van de boom als zelfstandig individu te corrigeren. Een boom maakt deel uit van een gemeenschap waarin talloze organismen van elkaar afhankelijk zijn. Ook de rol van bomen bij klimaatregulering en het behoud van biodiversiteit wordt duidelijk en toegankelijk beschreven.

De auteur kijkt bovendien terug naar de manier waarop mensen vroeger met bomen verbonden waren. Bomen leverden voedsel, geneesmiddelen, gereedschappen en bouwmaterialen, maar waren eveneens plaatsen van samenkomst en dragers van verhalen en symbolen. Wetenschap en oude overleveringen worden daarbij niet tegenover elkaar geplaatst. Ze vormen twee verschillende manieren om naar dezelfde levende werkelijkheid te kijken.

Soms is Brumagnes toon uitgesproken poëtisch en bewonderend. Lezers die uitsluitend een systematische determinatiegids zoeken, zullen daardoor mogelijk praktische schema’s of uitgebreidere informatie om bomen te herkennen missen. Het boek wil echter duidelijk iets anders zijn: een uitnodiging om met aandacht, kennis en verwondering naar bomen te kijken.

Daarin slaagt Het bomenboek overtuigend. Het is informatief zonder schools te worden, persoonlijk zonder sentimenteel te zijn en idealistisch zonder de ecologische werkelijkheid uit het oog te verliezen. Na het lezen is een boom niet langer alleen een groene verschijning in het landschap, maar een levende wereld op zichzelf. Een rijk en aanstekelijk boek voor natuurliefhebbers, wandelaars, wildplukkers en iedereen die zijn relatie met de natuur wil verdiepen.

INHOUDSOPGAVE

Inleiding

Evolutie van bomen