Etty-Hillesum---boeken-die-raken-2---biografie-door-Judith-Koelemeijer

Etty Hillesum - boeken die raken 2 - biografie door Judith Koelemeijer

May

BESTEL ETTY HILLESUM, HET VERHAAL VAN HAAR LEVEN

LEZING OVER ETTY HILLESUM EN MOED OP 12 JUNI - MEER LEZEN EN INSCHRIJVEN

Maartje Letema van Pentagram boekwinkel is diep geraakt door de biografie van Etty Hillesum van Judith Koelemeijer. In de bovenstaande korte video, de tweede in de reeks 'Boeken die raken', legt zij uit waarom. Op vrijdagmiddag 12 juni 2026 organiseert Pentagram boekwinkel in Haarlem een lezing over Etty Hillesum en moed. Jan Oegema, auteur van onder andere het recent verschenen boek Etty Hillesum, een apart soort moed verzorgt de middag.

In Etty Hillesum, het verhaal van haar leven probeert Judith Koelemeijer een vrouw te leren kennen die voor veel lezers bijna een mythische figuur is geworden. Etty Hillesum (1914-1943), bekend door haar dagboeken en brieven uit de oorlogsjaren, wordt vaak herinnerd als iemand die onder onmenselijke omstandigheden bleef zoeken naar liefde, innerlijke vrijheid en menselijkheid. Koelemeijer wil laten zien wie er achter die beroemde woorden schuilging: geen heilige, maar een jonge, zoekende, kwetsbare en gepassioneerde vrouw.

De grootste kracht van het boek is de grondigheid. Koelemeijer heeft zichtbaar jarenlang onderzoek gedaan naar Hillesums familie, vriendenkring, liefdesleven, intellectuele vorming en de historische omstandigheden waarin zij leefde. Daardoor wordt Etty niet losgezongen van haar omgeving, maar geplaatst in een brede context: haar Russische moeder, haar afstandelijke vader, haar begaafde maar kwetsbare broers, haar verhouding met Han Wegerif en haar ingewikkelde band met Julius Spier. Vooral die laatste speelt een grote rol. Spier was therapeut, leermeester en geliefde, en hij stimuleerde haar om een dagboek bij te houden. Juist daardoor ontstonden de teksten waardoor Etty later wereldberoemd zou worden.

Koelemeijer schrijft soepel en beeldend. Hoewel het boek vol feiten, namen en historische details staat, leest het vaak als een roman. De lezer krijgt niet alleen informatie, maar wordt ook meegenomen in de spanning van Etty’s ontwikkeling: van een rusteloze jonge vrouw met chaotische gevoelens naar iemand die, midden in vervolging en dreiging, een opmerkelijke vorm van innerlijke vrijheid vindt. De hoofdstukken over Amsterdam tijdens de bezetting en over Westerbork zijn indringend, zonder sentimenteel te worden.

Toch roept het boek ook vragen op. Wie Etty Hillesum vooral leest als spirituele getuige, kan het gevoel krijgen dat Koelemeijer haar innerlijk leven soms te veel van buitenaf benadert. De biografie is sterk in het reconstrueren van omstandigheden, relaties en keuzes, maar minder sterk in het doorgronden van de religieuze en mystieke betekenis van Etty’s dagboeken. Haar verlangen om haat niet met haat te beantwoorden en haar keuze om het lot van haar volk te delen, hadden misschien nog dieper onderzocht mogen worden. Juist daar ligt immers voor veel lezers de blijvende actualiteit van Hillesum.

Daar staat tegenover dat Koelemeijer bewust probeert de mens Etty terug te halen achter de bewondering. Dat is waardevol. Ze maakt haar niet kleiner, maar menselijker. Etty verschijnt als iemand vol tegenstrijdigheden: erotisch, intellectueel, onzeker, moedig, soms verwarrend en tegelijk indrukwekkend helder. Daardoor wordt haar levensverhaal niet alleen een oorlogsbiografie, maar ook een boek over volwassen worden, schrijven, liefde, angst en morele kracht.

Etty Hillesum, het verhaal van haar leven is daarom een rijke en meeslepende biografie. Niet het laatste woord over Etty Hillesum, maar wel een belangrijke uitnodiging om haar dagboeken opnieuw te lezen.

INHOUDSOPGAVE

Proloog

Deel 1

1 De man met de antenne

2 Russisch zigeunermeisje

3 Mijn uitverkoren bloedsomloop

4 Worden wie je bent

5 O God, laat me schrijven

6 Die rarigheid in de familie

Deel 2

7 Geduld is alles!

8 Geen partijmens