Hoe Krishnamurti de wereld naar Ommen haalde - boek van Rick Nieman

July

In de bovenstaande video is schrijver Maarten ’t Hart heel positief over het nieuwe boek De goeroe en de baron – Hoe Krishnamurti de wereld naar Ommen haalde. Daarin brengt brengt Rick Nieman een bijna vergeten episode uit de Nederlandse geschiedenis tot leven: de jaren waarin het Overijsselse Ommen uitgroeide tot een internationaal spiritueel centrum. Centraal staan twee jonge mannen die op het eerste gezicht uit totaal verschillende werelden komen: Jiddu Krishnamurti (1895-1986), door de Theosofische Vereniging naar voren geschoven als nieuwe Wereldleraar, en Philip Dirk baron van Pallandt (1889-1979), de idealistische edelman die zijn landgoed bij Ommen beschikbaar stelde voor de Sterkampen.

De kracht van het boek zit vooral in de manier waarop Nieman geschiedenis verhalend maakt. Al in de inleiding begint hij persoonlijk: een tweedehands biografie van Krishnamurti met een blauw omslag belandt in zijn kast, maar groeit later uit tot een fascinatie. Die persoonlijke ingang werkt goed. De lezer voelt hoe een toevallige vondst zich ontwikkelt tot een zoektocht naar een wonderlijk verleden waarin Ommen in één adem werd genoemd met Jeruzalem, Rome en Mekka. Nieman schrijft beeldend, soms bijna filmisch. De aankomst van duizenden bezoekers op het station van Ommen in augustus 1929 is levendig beschreven: verlengde perrons, koffers met gekleurde labels, taxi’s, omnibussen, wandelaars en mensen uit tientallen landen die samenkomen op een tijdelijk wereldtoneel.

Ook de tegenstelling tussen idealisme en werkelijkheid maakt het boek boeiend. De Sterkampen worden neergezet als een plek van hoop, vrijheid en internationale verbroedering, maar tegelijk blijft de lezer zich bewust van de historische ironie. Terwijl bezoekers luisteren naar toespraken over waarheid en innerlijke bevrijding, staat de economische crisis voor de deur en is Hitler nog “een marginale figuur”. Die spanning geeft het verhaal diepte. Nieman laat zien hoe sterk het verlangen naar een betere wereld was na de Eerste Wereldoorlog en de Spaanse griep, maar ook hoe kwetsbaar zulke idealen kunnen zijn.

Het meest intrigerend is de figuur Krishnamurti zelf. Hij wordt aanvankelijk omgeven door verwachtingen: een nieuwe Messias, een leider, iemand die de mensheid richting moet geven. Maar juist hij verzet zich uiteindelijk tegen die rol. De passage waarin hij de Orde van de Ster opheft, is een dramatisch hoogtepunt. Zijn boodschap dat waarheid niet via een organisatie, religie of sekte te bereiken is, vormt het morele hart van het boek. Daartegenover staat Philip van Pallandt, die zijn rijkdom en bezit niet als vanzelfsprekend privilege lijkt te zien, maar als middel om iets groters mogelijk te maken. Nieman schetst hem met sympathie: avontuurlijk, ruimhartig, soms roekeloos, maar vooral gedreven door idealen.

Een mogelijke zwakte is dat het boek soms zo rijk is aan namen, achtergronden en historische details dat de vaart wat kan vertragen. Toch overheerst de bewondering voor de zorgvuldigheid waarmee Nieman deze geschiedenis reconstrueert. Hij schrijft toegankelijk, met oog voor sfeer en karakter, zonder zijn onderwerp belachelijk te maken of kritiekloos te verheerlijken.

De goeroe en de baron is daardoor meer dan een boek over Krishnamurti of een excentrieke baron. Het is een verhaal over geloof in verandering, over de aantrekkingskracht van grote idealen en over de moed om uiteindelijk je eigen pad te kiezen. Een verrassend, elegant geschreven en zeer lezenswaardig boek.

BESTEL DE GOEROE EN DE BARON

INHOUDSOPGAVE

Inleiding

Proloog - ‘Go into the unknown, take nothing for granted, do not assume anything, be free to find out.’ Krishnamurti

De baron - ‘Begin without knowing anything, and move from innocence to innocence.’ Krishnamurti
De erfenis - ‘Every leaf and branch speaks of the joy of beauty’ Krishnamurti
De bestemming - ‘Let the seed of awareness bring forth its own fruit’ Krishnamurti
De Goeroe - ‘In deep solitude, in strange ways, one is related to all’ Krishnamurti
Een nieuw leven - ‘Reason is excellent, but it must transcend itself to know love.’ Krishnamurti
De vriendschap - ‘In the full presence, the past has lost its burden.’ Krishnamurti
De gave - ‘If you seek the highest, you will not find it; it may come to you if you are lucky - and luck is the open window of your heart.’ Krishnamurti
De gift - ‘Be awake, aflame.’ Krishnamurti
De ontgoocheling - ‘The thunder of insight is one movement , not step by step. It is like a swift arrow.’ Krishnamurti
De ontluiking - ‘By watching and listening, one learns infinitely more than from any book.’ Krishnamurti
De komst - ‘Understanding is the light that dispels darkness.’ Krishnamurti
Het Nieuwe Bouwen - ‘In the art of seeing, lies the miracle of transformation.’ Krishnamurti
Op eigen benen - ‘To see the truth as truth, and false as false, is the greatest gift.’ Krishnamurti
Het einde van de orde - ‘Freedom is to stand alone, unattached ans unafraid.’ Krishnamurti
Het leven gaat door - ‘You are a part of society; to affect the whole, the part must transform itself.’ Krishnamurti
Oorlog - ‘Don’t be here to much; be so far away that even you cannot find yourself.’ Krishnamurti
De spreker spreekt - ‘Another may point out the way, but you yourself must walk.’ Krishnamurti
Voorbeeld doet volgen - ‘In oneself lies the whole world; if you know where to look and learn, the door is there and the key is in your hand.’ Krishnamurti