BESTEL HET ONZEGBARE IN HET WERK VAN WILLIAM SHAKESPEARE
Ook deze zomer klinken woorden van William Shakespeare traditiegetrouw weer tussen de bomen van het openluchttheater in Diever in de provincie Drenthe. In augustus 2026 speelt het Shakespeare Theater Diever As You Like It, een van Shakespeares meest geliefde komedies. De première is op 7 augustus; daarna volgen voorstellingen op onder meer 8, 12, 14, 15, 19, 21, 22, 26, 28 en 29 augustus, met daarnaast een matinee op 15 augustus. Die actuele uitvoeringen vormen een mooie aanleiding om opnieuw stil te staan bij de diepere lagen in het werk van William Shakespeare zoals dat onder andere besproken wordt in het symposiumboekje Het onzegbare in het werk van William Shakespeare. De bovenstaande video met een uitvoering van 'As you like it' biedt daarvoor een mogelijke eerste ingang.
BESTEL HET ONZEGBARE IN HET WERK VAN WILLIAM SHAKESPEARE
De persoon die bekend is geworden als William Shakespeare was niet alleen toneelschrijver, dichter en meester van taal, maar vooral ook een kunstenaar die de mens een spiegel voorhoudt. Zijn stukken spreken niet uitsluitend tot het verstand of het gevoel; zij raken ook aan iets wat moeilijk onder woorden te brengen is: het raadsel van mens-zijn, de strijd tussen schijn en wezen, en de mogelijkheid van innerlijke omvorming.
Juist 'As you like it' is in dat opzicht bijzonder veelzeggend. Dat toneelstuk wordt vaak gelezen als een luchtige komedie over liefde, vermomming en verwarring. Bij Shakespeare Theater Diever wordt het verhaal omschreven als een vrolijke komedie waarin iedereen het bos in vlucht om daar iemand anders te kunnen zijn en verliefd te worden op de verkeerde persoon. Uiteindelijk moet er heel wat gebeuren voordat de geliefden elkaar vinden en de liefde als winnaar uit de strijd komt.
Maar achter die speelse buitenkant schuilt een diepe symboliek. Het woud is meer dan een decor. Het is een overgangsgebied, een plaats waar de gewone maatschappelijke orde tijdelijk wordt opgeschort. Wie het hof verlaat en het woud binnengaat, laat ook vaste rollen, verwachtingen en maskers achter zich. Daar, buiten het bereik van macht en conventie, kan de mens zichzelf opnieuw ontmoeten.
De beroemde woorden uit 'As you like it' — 'De hele wereld is het toneel en alle mannen en vrouwen zijn slechts spelers' — worden in de voordracht van Christoph Steen aangehaald als sleutel tot Shakespeares visie. De mens speelt vele rollen, maar is hij die rollen ook werkelijk? Steen verbindt Shakespeare met de oude opdracht “Mens, ken jezelf”. Ook de uitspraak uit hetzelfde stuk dat de nar denkt wijs te zijn, terwijl de wijze weet dat hij een nar is, wijst op deze omkering: echte wijsheid begint waar zelfoverschatting wordt doorzien.
De bovenstaande video nodigt uit om werken van Shakespeare vanuit die invalshoek te zien en te duiden: niet alleen als literatuur, maar ook als overbruggingskunst. Zijn drama’s kunnen een brug slaan tussen het alledaagse bewustzijn en een dieper vermoeden van waarheid. Zij tonen de mens in zijn dwaasheid en verlangen, in zijn blindheid en zijn grootheid, in zijn gevangenschap én in zijn mogelijkheid tot bevrijding.
Wie verder wil doordringen in deze spirituele dimensie van Shakespeare, vindt een rijke verdieping in het symposiumboekje Het onzegbare in het werk van William Shakespeare. Deze uitgave, verschenen als deel 21 in de Symposiumreeks, bevat onder meer bijdragen over Francis Bacon, de zwarte godinnen, de kosmos van Shakespeare en vertaalde sonnetten. De bundel wil iets laten proeven van het universele en onuitsprekelijke in het werk van deze grote schrijver.
Zo vormen voorstelling en symposiumboek samen een uitnodiging: ga Shakespeare opnieuw tegemoet, niet alleen als toeschouwer, maar ook als mens die zich bewust wordt van zichzelf in het toneel van de wereld.
INHOUDSOPGAVE
- Woord vooraf, Het onzegbare in het werk van William Shakespeare – Frans Spakman
- Francis Bacon, Verborgen genius achter William Shakespeare en universele kunstenaar van de Engelse Renaissance – Jaap Ruseler
- Het geheim van de zwarte godinnen – Peter Liefhebber
- Vier vertaalde Sonnetten – Toon van Loon