De bovenstaande video is een opname van de lezing die André Roumen verzorgde tijdens de presentatie van zijn boek Ik ben bewustzijn op 19 april 2024 bij Pentagram boekwinkel in Haarlem. In de video vertelt hij welke persoonlijke zoektocht aan het boek ten grondslag ligt. Het is geen theoretische beschouwing over bewustzijn geworden, maar een poging om vanuit het bewustzijn zelf naar het menselijk leven te kijken.
Roumen opent zijn voordracht met de gedachte dat bewustzijn zich van zichzelf bewust wil worden. De mens kan aan dat proces meewerken door aandachtig te leven en de lagen te onderzoeken waarmee het oorspronkelijke bewustzijn in de loop van het leven is bedekt. Ontwikkeling betekent in die zin letterlijk: jezelf van je ‘wikkels’ ontdoen. Gewoonten, overtuigingen, emoties en vereenzelvigingen kunnen het zicht op de essentie van het eigen bestaan belemmeren.
De auteur vertelt openhartig hoe hij in zijn jeugd sterk werd meegesleept door gevoelens. Daardoor ontstond de vraag hoe een mens tot meer innerlijke samenhang en eenheid kan komen. Hij zocht aanvankelijk antwoorden in boeken over filosofie, psychologie, religie, esoterie, kunst en wetenschap. Hoewel deze vakgebieden waardevolle inzichten boden, ervoer hij ook hun onderlinge versnippering. De eenheid waarnaar hij verlangde, vond hij sterker terug in oosterse wijsheidstradities, zoals advaita vedanta, het boeddhisme en het werk van Jiddu Krishnamurti.
Een belangrijk thema in de lezing is de noodzaak om wakker te worden uit wat Roumen het droombewustzijn noemt. Veel gedachten en reacties ontstaan automatisch. Niet wij denken, maar we worden als het ware gedacht. Wie werkelijk wil ontdekken wat bewustzijn is, moet daarom blijven vragen, onderzoeken en geen enkel antwoord als definitief beschouwen. Dat vraagt geestelijke inspanning, maar maakt ook creatieve energie vrij.
Roumen vergelijkt deze houding met het werken aan een koan uit de zen-traditie: een raadsel dat niet met het verstand alleen kan worden opgelost. Het antwoord moet uit het leven zelf voortkomen. Door het eigen bestaan als een koan te benaderen, kan onverwacht een inzicht doorbreken dat de veelheid aan gezichtspunten overstijgt.
Een beslissende ervaring tijdens meditatie bracht Roumen tot het besef dat er in de mens een onaantastbare bewustzijnskern aanwezig is. Alles kan ons worden afgenomen – bezit, positie, lichamelijke gezondheid en uiteindelijk zelfs het leven – maar deze diepste kern kan niet als object worden vastgepakt of vernietigd. Zij is geen persoonlijke eigenschap, maar een tijdloze eenheid.
Daarmee komt de titel Ik ben bewustzijn in beeld. Volgens Roumen hebben wij bewustzijn niet als een van onze vermogens: in ons diepste wezen zijn wij bewustzijn. Dat bewustzijn kent uiteindelijk geen meervoud. Achter alle persoonlijke verschillen ligt één bron, die zich in talloze mensen en levensvormen uitdrukt.
Het boek nodigt je uit om deze gedachte niet alleen intellectueel te begrijpen, maar in het dagelijkse leven te onderzoeken. Wanneer je minder volledig opgaat in gedachten, gevoelens en vaste zelfbeelden, kan ruimte ontstaan voor aandacht, verbondenheid en liefde. Iedere ontmoeting en iedere levenssituatie kan dan een plaats worden waarin de onderliggende eenheid zichtbaar wordt.
Ik ben bewustzijn is daarmee geen gemakkelijk antwoordenboek, maar een levensboek. Het spoort aan tot zelfonderzoek, innerlijke waakzaamheid en het telkens opnieuw beginnen. Wie belangstelling heeft voor bewustzijn, mystiek, filosofie en de verbinding tussen oosterse en westerse wijsheid, vindt in André Roumens boek een rijke en persoonlijke gids.
INHOUDSOPGAVE
1 Het terrein
Bewustzijn, de enige werkelijkheid. Bewustzijn is onderwerp. Ik ben bewustzijn. Hersenonderzoek en boeddhisme. Het Backster-effect. Brainet. Akasha. Ethiek. Synchroniciteit. Kwaliteit van bewustzijn. Geesteswetenschap
2 Eenheid
Ken uzelf. Bewust-zijn. Het Ene. Ik ben. Ik, ‘ik’, ego en persoon. Eerste-persoonperspectief. Ontdekking ‘ik ben ik’. Bewustzijn is licht. Lichtmetafysica. De lichtzuil
3 Uit-een-vallen
Tegenpolen. Twee werkelijkheden. Ik denk, dus ik ben. Materialisme. Geestelijk materialisme. ik-bewustzijn: winst en verlies. Objectbewustzijn. Differentiatie. Dissociatie. Het antahkarana
4 Veel-eenheid
Meerdimensionaal bewustzijn. Transcendent - immanent. Dualiteit, geen dualisme. Het subject. ‘ik’ en persoon. Identiteit. Body-mind. Zelf-herkenning. Vrijheid en lot. Voorzienigheid. Persoon worden
5 Relatie
De buitenstaander. Vrijblijvendheid. Het primaat van bewustzijn. Bewustzijn is een werkwoord. Dialogisch bewustzijn. Context-horizon-betekenis. Gelijk-oorspronkelijk. Relatief en absoluut. Taal. Ontmoeten. De taal van de Ziel. Het symbool. De Naam
6 Het Midden
Levenskunst. De slinger. Pre-/trans-fallacy. De baan. De Getuige. Waarden. Leegte (sunyata). Het wiel. Water en vuur. Hart en hoofd
7 Too far East is West
De spiltijd. De antieke en de klassieke Grieken. Plotinus en het Ene. De drie-ene mens als microkosmos. Verbeelding, ratio en intuïtie. De moderne tijd.Van object naar subject. Het supra-individuele Ik. De evolutie van de Geest. Zelf-bewustzijn
8 Non-dualiteit
Drie assen van oriëntatie. Antwoord op Job. De übermensch. Geest én natuur. Fenomenologie. Zien-wat-is. De spagaat van zelfkennis. Vallen naar jezelf. Verlangen
9 Archetypen en chakra’s
Het archetype. Individuatie en integratie. Psychodynamiek.Het bipolaire archetype. Het zelf. Alchemie. Archetypus-an-sich. Psychologisme. Onderbewust én bovenbewust. De chakra’s
10 Psyche en ziel
Subject zijn. Een buitengewoon boek. De kracht van het gebeuren. Psychodynamiek. Groeipsychologie. Alles of niets. Psychosynthese. De wil. Vrije wil. De Diamantbenadering
11 Het creatieve Nu
Creativi-tijd. Identiteit. Vrijheid. Kairos. Geestelijke spankracht. Ontwaken in het nu. Kinderen van het ogenblik
12 De bewustzijnparadox
Numen en lumen. Grondstemming. Numineuze reductie. Totaalvereenzelviging. Transformatie. Totaalontkenning als bevestiging. Trillingsfrequentie. Hawkins scale
13 De cirkel, het Oog
Spiegels. Mystiek. Ver-ening of vereniging. De spijker. Ik-loosheid of ik-ontlediging? Nabij-de-dood-ervaring. Morele ruimte. Het Oog
14 Het nieuwe denkvermogen
De omstulping. Manas, Mens, Denker. Waarnemen en denken. Het denken en Ik. Het denkvermogen. Geestwetten. Mundus imaginalis. Ik als getuige. Het Ik als wilskracht. Microkosmos: Oog van Vuur
Literatuur
BOEKEN OVER BEWUSTZIJN