In de bovenstaande video interviewt Hannie te Grotenhuis André Roumen, auteur van het boek Ik ben bewustzijn. Al snel wordt duidelijk dat de titel geen literaire vondst is, maar de kern vormt van een levenslange zoektocht. Roumen vertelt dat hij de uitspraak “ik ben bewustzijn” tegenkwam bij Hermes Trismegistus, later ook in de Ashtavakra Gita, bij Ramana Maharshi, in het Evangelie van Filippus en zelfs in getuigenissen van mensen met een bijna-doodervaring. Die opvallende overeenkomst tussen verschillende tradities en ervaringen bracht hem ertoe de uitspraak grondig te onderzoeken.
Voor Roumen draait Ik ben bewustzijn uiteindelijk om eenheid. Het “ik ben” en bewustzijn zijn volgens hem geen losse begrippen, maar verwijzen naar een diepere werkelijkheid waarin kenner en gekende niet tegenover elkaar staan. Wij mensen ervaren de wereld meestal dualistisch: we plaatsen dingen vóór ons, maken ze tot objecten en proberen ze te begrijpen. Maar bewustzijn zelf laat zich niet op die manier vastpakken. Het is, zegt Roumen, nooit het gekende, maar altijd de kenner. Daarom is bewustzijn ook moeilijk te definiëren. We weten dát het er is, maar niet precies wát het is.
Een belangrijk beeld dat in het gesprek naar voren komt, is dat van licht. Bewustzijn kan volgens Roumen worden vergeleken met licht, omdat het alles aan het licht brengt: gedachten, gevoelens, ervaringen en waarnemingen. Toch is dit geen licht van buitenaf, maar een innerlijk licht. Naarmate de intensiteit en helderheid van dat bewustzijn toenemen, kan ook wat in ons verschijnt meer samenhang, betekenis en eenheid krijgen. Bewustzijn is dan niet alleen “zien”, maar ook “bewust zien”.
Daarmee sluit het interview nauw aan bij de bredere strekking van het boek. Roumen benadert bewustzijn niet vanuit één discipline, maar vanuit natuurkunde, filosofie, psychologie en spiritualiteit. Zijn boek is het resultaat van decennialang lezen, denken, ervaren en toetsen. Wat hij tegenkwam in oude en moderne bronnen, verbond hij steeds met zijn eigen innerlijke ervaring. Daardoor is Ik ben bewustzijn niet alleen een studieboek, maar ook een persoonlijk werk.
Hannie te Grotenhuis vraagt Roumen ook naar het schrijfproces. Zijn antwoord is veelzeggend: het schrijven heeft hem “alles” gebracht. Het boek zelf noemt hij slechts de stoffelijke neerslag van een proces. Werkelijk vruchtbaar wordt schrijven volgens hem wanneer je blijft vragen, en elk antwoord opnieuw onderzoekt vanuit meerdere perspectieven. Dan kan er plotseling iets oplichten waarvan je niet weet waar het vandaan komt, maar waarvan je weet dat het er is.
Ik ben bewustzijn nodigt de lezer uit tot zo’n zelfde onderzoek. Niet om snel een definitie van bewustzijn te vinden, maar om de vraag toe te laten: wie ben ik, voorbij mijn gedachten, emoties en ervaringen? In die vraag opent zich misschien de weg terug naar eenheid.
INHOUDSOPGAVE
1 Het terrein
Bewustzijn, de enige werkelijkheid. Bewustzijn is onderwerp. Ik ben bewustzijn. Hersenonderzoek en boeddhisme. Het Backster-effect. Brainet. Akasha. Ethiek. Synchroniciteit. Kwaliteit van bewustzijn. Geesteswetenschap
2 Eenheid
Ken uzelf. Bewust-zijn. Het Ene. Ik ben. Ik, ‘ik’, ego en persoon. Eerste-persoonperspectief. Ontdekking ‘ik ben ik’. Bewustzijn is licht. Lichtmetafysica. De lichtzuil
3 Uit-een-vallen
Tegenpolen. Twee werkelijkheden. Ik denk, dus ik ben. Materialisme. Geestelijk materialisme. ik-bewustzijn: winst en verlies. Objectbewustzijn. Differentiatie. Dissociatie. Het antahkarana
4 Veel-eenheid
Meerdimensionaal bewustzijn. Transcendent - immanent. Dualiteit, geen dualisme. Het subject. ‘ik’ en persoon. Identiteit. Body-mind. Zelf-herkenning. Vrijheid en lot. Voorzienigheid. Persoon worden
5 Relatie
De buitenstaander. Vrijblijvendheid. Het primaat van bewustzijn. Bewustzijn is een werkwoord. Dialogisch bewustzijn. Context-horizon-betekenis. Gelijk-oorspronkelijk. Relatief en absoluut. Taal. Ontmoeten. De taal van de Ziel. Het symbool. De Naam
6 Het Midden
Levenskunst. De slinger. Pre-/trans-fallacy. De baan. De Getuige. Waarden. Leegte (sunyata). Het wiel. Water en vuur. Hart en hoofd
7 Too far East is West
De spiltijd. De antieke en de klassieke Grieken. Plotinus en het Ene. De drie-ene mens als microkosmos. Verbeelding, ratio en intuïtie. De moderne tijd.Van object naar subject. Het supra-individuele Ik. De evolutie van de Geest. Zelf-bewustzijn
8 Non-dualiteit
Drie assen van oriëntatie. Antwoord op Job. De übermensch. Geest én natuur. Fenomenologie. Zien-wat-is. De spagaat van zelfkennis. Vallen naar jezelf. Verlangen
9 Archetypen en chakra’s
Het archetype. Individuatie en integratie. Psychodynamiek.Het bipolaire archetype. Het zelf. Alchemie. Archetypus-an-sich. Psychologisme. Onderbewust én bovenbewust. De chakra’s
10 Psyche en ziel
Subject zijn. Een buitengewoon boek. De kracht van het gebeuren. Psychodynamiek. Groeipsychologie. Alles of niets. Psychosynthese. De wil. Vrije wil. De Diamantbenadering
11 Het creatieve Nu
Creativi-tijd. Identiteit. Vrijheid. Kairos. Geestelijke spankracht. Ontwaken in het nu. Kinderen van het ogenblik
12 De bewustzijnparadox
Numen en lumen. Grondstemming. Numineuze reductie. Totaalvereenzelviging. Transformatie. Totaalontkenning als bevestiging. Trillingsfrequentie. Hawkins scale
13 De cirkel, het Oog
Spiegels. Mystiek. Ver-ening of vereniging. De spijker. Ik-loosheid of ik-ontlediging? Nabij-de-dood-ervaring. Morele ruimte. Het Oog
14 Het nieuwe denkvermogen
De omstulping. Manas, Mens, Denker. Waarnemen en denken. Het denken en Ik. Het denkvermogen. Geestwetten. Mundus imaginalis. Ik als getuige. Het Ik als wilskracht. Microkosmos: Oog van Vuur
Literatuur
BOEKEN OVER BEWUSTZIJN