Wat betekent het om werkelijk in het midden te staan? Is dat eenvoudigweg het vinden van evenwicht tussen uitersten, of verwijst het midden naar een diepere, spirituele werkelijkheid? In het zesde hoofdstuk van zijn boek Ik ben bewustzijn, getiteld 'Het Midden', onderzoekt André Roumen deze vragen vanuit filosofische, psychologische en spirituele invalshoeken. Het midden blijkt veel meer te zijn dan een compromis tussen tegenstellingen. Het is de plaats waar het leven zijn oorsprong vindt en waar de mens toegang kan krijgen tot een hoger bewustzijn.
Ons bestaan wordt gekenmerkt door tegenstellingen: vreugde en verdriet, aantrekken en afstoten, verlangen en vervulling, licht en duisternis. We hebben de neiging ons met één kant van deze tegenstellingen te vereenzelvigen. Daardoor raken we uit evenwicht en verliezen we het zicht op de eenheid die eraan ten grondslag ligt.
Roumen verwijst naar Aristoteles en Confucius, die de gulden middenweg beschouwden als grondslag voor een deugdzaam leven. Moed bijvoorbeeld bevindt zich tussen lafheid en overmoed. Maar volgens Roumen gaat de diepere betekenis van het midden verder dan deze horizontale balans.
Het werkelijke midden is geen statisch punt, maar een levende werkelijkheid. Het is de ruimte waarin tegenstellingen elkaar ontmoeten en waarin iets nieuws kan ontstaan. Kunstenaars, mystici en filosofen hebben deze geheimzinnige ruimte herkend als een bron van inspiratie en creativiteit.
Van horizontaal evenwicht naar verticale ontwikkeling
Roumen maakt onderscheid tussen twee dimensies. De horizontale dimensie betreft ons dagelijkse bestaan, waarin we voortdurend te maken hebben met tegenpolen. De verticale dimensie verwijst naar een ontwikkeling waarin het bewustzijn zich opent voor een steeds omvattender eenheid.
Het midden vormt de toegangspoort tot deze verticale weg. Wanneer we ons niet langer volledig identificeren met onze gedachten, gevoelens en persoonlijke overtuigingen, ontstaat ruimte voor een nieuwe bewustzijnskwaliteit.
Daarbij gaat het niet om het vernietigen van het ik. Roumen benadrukt juist het belang van een bewust proces van ik-ontlediging: het loslaten van tijdelijke identificaties zonder het zelfbewustzijn op te geven.
Hij beschrijft deze ontwikkeling met het beeld van concentrische cirkels. Zoals kringen in het water zich uitbreiden, kan het bewustzijn zich in opeenvolgende sprongen openen voor ruimere werkelijkheden. Iedere nieuwe cirkel vertegenwoordigt een hogere kwaliteit van eenheid.
De weg van het water en de weg van het vuur
Een bijzonder beeld in dit hoofdstuk is dat van water en vuur. Water stroomt naar beneden en symboliseert de weg van de ziel, die zich ontdoet van gehechtheden en persoonlijke begeerten. Vuur stijgt omhoog en verbeeldt de werkzaamheid van de geest, die de ziel vernieuwt en verheft.
Beide wegen zijn onlosmakelijk verbonden. Het loslaten van het oude is noodzakelijk, maar vormt niet het einddoel. De ziel moet ontvankelijk worden voor een nieuwe geestelijke bezieling.
Ook hart en hoofd mogen daarom niet tegenover elkaar worden geplaatst. Werkelijke bewustzijnsvernieuwing vraagt om hun vereniging op een hoger niveau, waarin liefde en inzicht elkaar versterken.
Het stille centrum
Het midden vinden betekent uiteindelijk niet dat we ons uit de wereld terugtrekken. Integendeel: juist vanuit een innerlijk centrum kunnen we vrijer, bewuster en liefdevoller in het leven staan.
Roumen gebruikt het beeld van een draaiend wiel. De buitenrand is voortdurend in beweging, terwijl de as in rust blijft. Zo kan ook de mens midden in alle veranderingen een onveranderlijk geestelijk oriëntatiepunt ontdekken.
Het midden is daarmee niet alleen een plaats van rust, maar vooral een poort naar transformatie. Daar kan het bewustzijn ontwaken voor de eenheid die alle tegenstellingen omvat. Het gaat er niet om aan het leven te ontsnappen, maar om vanuit een nieuwe innerlijke werkelijkheid volledig aan het leven deel te nemen.
INHOUDSOPGAVE
1 Het terrein
Bewustzijn, de enige werkelijkheid. Bewustzijn is onderwerp. Ik ben bewustzijn. Hersenonderzoek en boeddhisme. Het Backster-effect. Brainet. Akasha. Ethiek. Synchroniciteit. Kwaliteit van bewustzijn. Geesteswetenschap
2 Eenheid
Ken uzelf. Bewust-zijn. Het Ene. Ik ben. Ik, ‘ik’, ego en persoon. Eerste-persoonperspectief. Ontdekking ‘ik ben ik’. Bewustzijn is licht. Lichtmetafysica. De lichtzuil
3 Uit-een-vallen
Tegenpolen. Twee werkelijkheden. Ik denk, dus ik ben. Materialisme. Geestelijk materialisme. ik-bewustzijn: winst en verlies. Objectbewustzijn. Differentiatie. Dissociatie. Het antahkarana
4 Veel-eenheid
Meerdimensionaal bewustzijn. Transcendent - immanent. Dualiteit, geen dualisme. Het subject. ‘ik’ en persoon. Identiteit. Body-mind. Zelf-herkenning. Vrijheid en lot. Voorzienigheid. Persoon worden
5 Relatie
De buitenstaander. Vrijblijvendheid. Het primaat van bewustzijn. Bewustzijn is een werkwoord. Dialogisch bewustzijn. Context-horizon-betekenis. Gelijk-oorspronkelijk. Relatief en absoluut. Taal. Ontmoeten. De taal van de Ziel. Het symbool. De Naam
6 Het Midden
Levenskunst. De slinger. Pre-/trans-fallacy. De baan. De Getuige. Waarden. Leegte (sunyata). Het wiel. Water en vuur. Hart en hoofd
7 Too far East is West
De spiltijd. De antieke en de klassieke Grieken. Plotinus en het Ene. De drie-ene mens als microkosmos. Verbeelding, ratio en intuïtie. De moderne tijd.Van object naar subject. Het supra-individuele Ik. De evolutie van de Geest. Zelf-bewustzijn
8 Non-dualiteit
Drie assen van oriëntatie. Antwoord op Job. De übermensch. Geest én natuur. Fenomenologie. Zien-wat-is. De spagaat van zelfkennis. Vallen naar jezelf. Verlangen
9 Archetypen en chakra’s
Het archetype. Individuatie en integratie. Psychodynamiek.Het bipolaire archetype. Het zelf. Alchemie. Archetypus-an-sich. Psychologisme. Onderbewust én bovenbewust. De chakra’s
10 Psyche en ziel
Subject zijn. Een buitengewoon boek. De kracht van het gebeuren. Psychodynamiek. Groeipsychologie. Alles of niets. Psychosynthese. De wil. Vrije wil. De Diamantbenadering
11 Het creatieve Nu
Creativi-tijd. Identiteit. Vrijheid. Kairos. Geestelijke spankracht. Ontwaken in het nu. Kinderen van het ogenblik
12 De bewustzijnparadox
Numen en lumen. Grondstemming. Numineuze reductie. Totaalvereenzelviging. Transformatie. Totaalontkenning als bevestiging. Trillingsfrequentie. Hawkins scale
13 De cirkel, het Oog
Spiegels. Mystiek. Ver-ening of vereniging. De spijker. Ik-loosheid of ik-ontlediging? Nabij-de-dood-ervaring. Morele ruimte. Het Oog
14 Het nieuwe denkvermogen
De omstulping. Manas, Mens, Denker. Waarnemen en denken. Het denken en Ik. Het denkvermogen. Geestwetten. Mundus imaginalis. Ik als getuige. Het Ik als wilskracht. Microkosmos: Oog van Vuur
Literatuur
BOEKEN OVER BEWUSTZIJN