Verwondering - het nieuwste boek van Sabine Wassenberg over opnieuw kijken naar het alledaagse

November

Waarom bestaat er eigenlijk iets in plaats van niets? Wat is bewustzijn? Wie ben ik werkelijk? We leven in een wereld die we doorgaans als vanzelfsprekend beschouwen, maar zodra we er met andere ogen naar kijken, blijkt het bestaan vol raadselen te zitten. In haar nieuwe boek 'Verwondering - Opnieuw kijken naar het vanzelfsprekende', verschenen op 5 november 2026 bij uitgeverij Ten Have, onderzoekt filosoof Sabine Wassenberg hoe verwondering ons denken kan openen en onze verhouding tot de werkelijkheid kan veranderen.

In het eerste hoofdstuk, Verlangen naar wijsheid, vertelt Wassenberg hoe zij als middelbare scholier voor het eerst in aanraking kwam met filosofie. Tijdens een werkweek in een Limburgs klooster werd haar klas geconfronteerd met het solipsisme: de gedachte dat misschien alleen je eigen bewustzijn bestaat en de hele buitenwereld slechts een voorstelling is.

Terwijl haar klasgenoten nauwelijks belangstelling toonden, raakte Wassenberg diep gefascineerd. Hoe kunnen we eigenlijk zeker weten dat de werkelijkheid bestaat zoals wij haar ervaren? Die eerste confrontatie met het raadselachtige karakter van het bestaan bracht haar ertoe filosofie te gaan studeren.

Verwondering blijkt nauw verbonden met de oorsprong van de wijsbegeerte. Socrates, Plato en Aristoteles beschouwden haar als een wezenlijke voorwaarde voor filosofisch denken. Het Griekse woord thaumazein verwijst naar verbazing, ontzag en het ontregeld raken door iets raadselachtigs. Werkelijke wijsheid begint wanneer vanzelfsprekende overtuigingen hun zekerheid verliezen.

De wijsheid van het niet-weten

Na haar studie ging Wassenberg filosoferen met kinderen. Daarbij ontdekte ze hoe vruchtbaar het kan zijn om ogenschijnlijk eenvoudige vragen te stellen. Kunnen dieren denken? Wat betekent denken eigenlijk? En hoe weten we of iets waar is?

Tijdens zulke gesprekken ontstaat regelmatig een bijzonder moment: kinderen die aanvankelijk zeker waren van hun antwoord, ontdekken dat ze het eigenlijk niet meer weten. Juist daar begint volgens Wassenberg de verwondering.

Ze verbindt deze ervaring met de socratische 'aporia': een toestand waarin vertrouwde denkbeelden tekortschieten en het verstand zijn eigen grenzen ontmoet. Niet-weten is dan geen tekortkoming, maar een opening naar nieuwe inzichten.

Een andere manier van kijken

Wassenberg maakt duidelijk dat verwondering meer is dan verbazing of verrassing. Het is een mentale toestand waarin het bekende plotseling vreemd en wonderlijk wordt. Een grassprietje, een sterrenhemel of het eenvoudige feit dat wij bestaan, kan aanleiding geven tot een diep besef van mysterie.

In het boek verkent ze onder meer de verhouding tussen denken en lichamelijkheid, het niets, het eigen ik en de zoektocht naar betekenis. Ook onderzoekt ze de raakvlakken van verwondering met vervreemding, verliefdheid, magisch denken en ontzag.

Bijzonder is haar verwijzing naar Albert Einstein, die sprak over een kosmisch religieus gevoel: een diep ontzag voor de geheimzinnige samenhang van het universum. Hier raakt filosofische verwondering aan een spiritueel besef waarin het bestaan niet uitsluitend verklaard, maar ook eerbiedig ervaren wordt.

Verwondering als levenskunst

In een interview met haar uitgever vergelijkt Wassenberg verwondering met een glimp van het licht buiten Plato's grot. Onze vertrouwde denkbeelden beperken wat we kunnen zien. Verwondering doorbreekt die begrenzing en laat ons even iets ervaren van een grotere werkelijkheid.

Daarmee is Verwondering niet alleen een boek over filosofie, maar ook een uitnodiging tot bewust leven. Wie leert stilstaan bij het schijnbaar gewone, ontdekt dat het bestaan veel minder vanzelfsprekend is dan gedacht.

Sabine Wassenberg schrijft toegankelijk, persoonlijk en aanstekelijk. Haar boek moedigt aan om onzekerheid niet onmiddellijk weg te nemen, maar ruimte te geven aan het wonderlijke. Misschien ligt daarin wel de belangrijkste levenskunst: niet alles willen begrijpen, maar ontvankelijk blijven voor het mysterie van het leven.

INHOUDSOPGAVE

Voorwoord