Hoe kan een ontmoeting tussen twee mensen leiden tot een ingrijpende innerlijke verandering? Het boek 'Voor wie horen wil' van Sipko den Boer laat zien hoe de mysterieuze soefileraar Sjams van Tabriz het leven van de beroemde dichter Rumi voorgoed veranderde.
De Perzische dichter en mysticus Rumi (1207-1273) behoort tot de meest geliefde spirituele schrijvers ter wereld. Zijn gedichten over liefde, verlangen en eenwording met het goddelijke spreken ook na ruim zeven eeuwen nog tot de verbeelding. Minder bekend is de man die aan de basis stond van Rumi's geestelijke ontwikkeling: Sjams van Tabriz. In het boek Voor wie horen wil laat Sipko den Boer deze raadselachtige mysticus zelf aan het woord.
Toen Rumi Sjams ontmoette, was hij al een gerespecteerde godsdienstgeleerde en spirituele leider. Hij beschikte over grote kennis, maar zijn diepste wezen was nog niet volledig tot ontplooiing gekomen. Volgens de overlevering trokken de twee mannen zich veertig dagen en nachten terug voor intensieve gesprekken. Wat zich achter de gesloten deuren afspeelde, bleef grotendeels verborgen. Het resultaat was echter onmiskenbaar: Rumi onderging een ingrijpende innerlijke verandering.
De geleerde werd een dichter van de goddelijke liefde. Zijn intellectuele kennis werd aangevuld en verdiept door een directe ervaring van de geestelijke werkelijkheid. Deze omwenteling betekende niet eenvoudigweg dat Rumi nieuwe inzichten verwierf. Zijn hele verhouding tot zichzelf, zijn medemensen en het goddelijke veranderde.
In het voorwoord beschrijft de Iraans-Nederlandse schrijver Kader Abdolah hoe Sjams lange tijd in de schaduw van Rumi heeft gestaan. Door het manuscript van Sipko den Boer te lezen, ontdekte hij pas werkelijk wie deze geheimzinnige man was. Sjams kreeg voor hem een eigen gezicht, een persoonlijkheid en een stem.
Ook soefileraar Kabir Helminski benadrukt in zijn voorwoord dat het verhaal van Rumi niet compleet is zonder Sjams. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor de romantische mythen die rond deze geestelijke leraar zijn ontstaan. De oorspronkelijke uitspraken van Sjams brengen ons dichter bij zijn werkelijke boodschap.
Sjams heeft zelf geen boeken geschreven. Zijn woorden zijn bewaard gebleven in de Maqālāt-e Sjams, een verzameling opgetekende gesprekken en uitspraken. Sipko den Boer vertaalde deze teksten rechtstreeks uit het Perzisch. Voor wie horen wil is een volledig herziene bloemlezing uit zijn eerdere uitgave Waar twee oceanen samenkomen. Elk fragment wordt gevolgd door een verhelderende toelichting.
Een treffend voorbeeld is 'De eigenaar van de spiegel'. Sjams houdt zijn toehoorder een spiegel voor en maakt duidelijk dat de gebreken die wij bij anderen waarnemen, ons iets kunnen vertellen over onszelf. Daarmee wijst hij op een wezenlijke voorwaarde voor geestelijke groei: zelfkennis. Wie werkelijk wil veranderen, moet bereid zijn zichzelf onder ogen te zien.
De geestelijke weg die Sjams vertegenwoordigt, vraagt dan ook meer dan het verzamelen van kennis of het aanvaarden van bepaalde overtuigingen. Het gaat om een fundamentele verandering van bewustzijn, waarin de mens zijn beperkingen leert doorzien en ontvankelijk wordt voor een diepere werkelijkheid.
Voor wie horen wil is een inspirerend boek voor iedereen die belangstelling heeft voor Rumi, soefisme, gnosis en mystiek. De korte teksten lenen zich uitstekend om afzonderlijk te lezen en er vervolgens in stilte over na te denken. Ze nodigen uit tot zelfonderzoek, innerlijke verdieping en een vernieuwde kijk op het leven.
Misschien ligt daarin wel de diepste betekenis van de titel: de woorden van Sjams zijn er nog altijd, maar alleen wie werkelijk wil horen, kan erdoor worden geraakt en veranderd.
INHOUDSOPGAVE
- Sjams: het verborgen gezicht achter Rumi, door Kader Abdolah
- Voorwoord door Kabir Helminski
- Inleiding
- De woorden van Shams van Tabriz, een selectie uit 'Waar twee oceanen samenkomen'
- Epiloog: Veertig vonken van Sjams
- Geraadpleegde werken
BOEKEN VAN SIPKO DEN BOER