SYMPOSIUM METAMORFOSE - ZONDAG 22 NOVEMER 2026 - MEER LEZEN EN INSCHRIJVEN
Een nimf verandert in riet, een overmoedige jongeman stort met de zonnewagen uit de hemel en een god neemt de gestalte van een witte stier aan. In Metamorphosen van Ovidius is niets blijvend. Mensen, goden, dieren, planten en zelfs landschappen gaan voortdurend over in een andere vorm. De verhalen zijn bijna tweeduizend jaar oud, maar spreken nog altijd tot de verbeelding.
De bovenstaande video laat zien hoe kunstenaars zich door de eeuwen heen door Ovidius hebben laten inspireren. Een prachtig voorbeeld is het verhaal van Pan en Syrinx. De bosgod Pan achtervolgt de nimf Syrinx, die niets van zijn avances wil weten. Op haar vlucht vraagt zij de riviergod om haar te redden. Op het beslissende moment verandert ze in riet. Wanneer Pan door het riet zucht, hoort hij een wonderlijk geluid. Hij snijdt enkele stengels af, bindt ze samen en maakt zo de eerste panfluit. Uit verlangen en verlies ontstaat iets nieuws: muziek.
Heel anders is de geschiedenis van Phaëthon, de zoon van de zonnegod. Om tegenover zijn vrienden te bewijzen dat hij werkelijk van goddelijke afkomst is, wil hij één dag de zonnewagen van zijn vader besturen. Ondanks ernstige waarschuwingen zet hij door. De vurige paarden blijken echter te sterk. De wagen verlaat zijn vaste baan, delen van de aarde verschroeien en uiteindelijk grijpt Jupiter in. Phaëthon wordt door een bliksemschicht getroffen en stort ter aarde. Het is een aangrijpend verhaal over jeugdige overmoed en het verlangen erkend te worden. Zijn rouwende zusters veranderen vervolgens in populieren; hun tranen worden barnsteen.
Ook het verhaal van Europa en de stier kreeg een lange geschiedenis in de beeldende kunst. Jupiter wordt verliefd op de prinses Europa en verandert zich in een prachtige witte stier. Wanneer zij nietsvermoedend op zijn rug plaatsneemt, voert hij haar over zee naar Kreta. Haar naam blijft voortleven in die van ons werelddeel – en zelfs op onze euromunten keert de oude mythe terug.
Ovidius brengt in vijftien boeken honderden van zulke vertellingen bijeen. Metamorfose is daarin soms een redding of bevrijding, maar even vaak een straf of een gevolg van liefde, begeerte, angst, verdriet en hoogmoed. De uiterlijke gedaantewisseling maakt zichtbaar wat zich in het innerlijk van de personages afspeelt. Daarom konden kunstenaars als Hendrick van Balen, Michelangelo en Rembrandt in deze verhalen steeds weer nieuwe beelden ontdekken.
Niets blijft en niets vergaat: dat is de grondgedachte van dit imposante werk. Verandering is bij Ovidius geen tijdelijke onderbreking van het leven, maar een fundamentele wet ervan. Dat gegeven sluit mooi aan bij het symposium Metamorfose, dat Stichting Rozenkruis op zondag 22 november 2026 organiseert in conferentiecentrum Renova in Bilthoven. Daar wordt het thema metamorfose vanuit verschillende invalshoeken onderzocht: niet alleen als verandering van vorm, maar ook als innerlijke vernieuwing en transformatie van bewustzijn.
De Nederlandse vertaling van M. d’Hane-Scheltema maakt Ovidius’ rijke wereld toegankelijk voor de hedendaagse lezer. Wie na het bekijken van de video verder wil kennismaken met de verhalen achter zoveel beroemde kunstwerken, vindt in Metamorphosen een onuitputtelijke schatkamer. Het boek vormt bovendien een inspirerende voorbereiding op het symposium: een klassieker die bij iedere nieuwe lezing zelf opnieuw van gedaante verandert.
SYMPOSIUM METAMORFOSE - ZONDAG 22 NOVEMER 2026 - MEER LEZEN EN INSCHRIJVEN