Levenslang verwonderen - Het wonder van het leven ontdekken in tekst en beeld

November

Kunnen we ons nog werkelijk verwonderen over het leven? Of zijn we zo gewend geraakt aan verklaren, analyseren en beoordelen dat we het wonderbaarlijke van het bestaan nauwelijks meer opmerken? In hun boek Levenslang verwonderen - Het leven in tekst en beeld nodigen de broers Johan en Jaap Dijkstra de lezer uit om met andere ogen naar de werkelijkheid te kijken. Johan doet dat met zijn kleurrijke fotografie, Jaap met korte, filosofische beschouwingen. Samen laten zij zien dat verwondering geen voorrecht is van de kindertijd, maar een levenshouding die tot op hoge leeftijd ontwikkeld kan worden.

De beide broers beschrijven zichzelf als redelijk rationeel ingestelde mensen, die niettemin de mogelijkheid hebben om te kijken zonder onmiddellijk te analyseren. Juist wanneer het denken even tot rust komt, kan zich een nieuw perspectief openen. In hun inleiding schrijven ze: 'Je verwonderen is kijken zonder te analyseren, zonder te denken.' Het gaat er niet om de verschijnselen verstandelijk te begrijpen, maar om je erdoor te laten raken.

Het boek is opgebouwd rond vijf levensfasen: kindertijd, puberteit, jongvolwassenheid, midlife, volwassenheid op oudere leeftijd en ouderdom. Elke fase brengt eigen ervaringen, vragen en inzichten met zich mee. De auteurs behandelen uiteenlopende onderwerpen, waaronder vrijheid, schoonheid, liefde, levensenergie, geluk, stilte, toewijding en vergankelijkheid.

In het gedeelte over de kindertijd staat de vanzelfsprekende verbondenheid met het leven centraal. Jonge kinderen lijken soms nog te beschikken over een onbevangenheid die volwassenen grotendeels hebben verloren. Zij kijken zonder de werkelijkheid voortdurend in begrippen en verklaringen onder te brengen. De auteurs vragen zich af of ons verstand, hoe waardevol ook, ons soms niet juist belemmert om het leven werkelijk te ervaren.

In latere levensfasen komen andere thema's naar voren. Wat betekent vrijheid wanneer we tegelijkertijd afhankelijk zijn van omstandigheden? Kunnen we gelukkig zijn zonder steeds iets nieuws te verlangen? En hoeveel invloed hebben we eigenlijk op het verloop van ons bestaan? De beschouwingen geven geen definitieve antwoorden, maar nodigen uit om vanzelfsprekende overtuigingen opnieuw te onderzoeken.

Een terugkerend inzicht is dat alles wat bestaat deel uitmaakt van één allesomvattend Leven. Mensen, dieren, planten en de gehele natuur zijn uitdrukkingen van een werkelijkheid die zich uiteindelijk niet in woorden laat vangen. Dat besef kan leiden tot nederigheid, verbondenheid en mededogen.

Bijzonder aansprekend zijn de teksten over aandacht en stilte. In 'Doen wat je doet' wordt een zenmeester aangehaald die eenvoudigweg wandelt wanneer hij wandelt en thee drinkt wanneer hij thee drinkt. Werkelijke aandacht betekent volledig aanwezig zijn bij wat zich op dit moment voordoet. In 'De spiegel van de stilte' wordt de innerlijke stilte beschreven als een mogelijkheid om tot diepere zelfkennis te komen.

De prachtige foto's van Johan Dijkstra vormen daarbij veel meer dan illustraties. Dieren, landschappen, mensen en alledaagse taferelen krijgen een nieuwe betekenis doordat ze worden verbonden met de beschouwingen van Jaap. Beeld en tekst versterken elkaar en roepen associaties op die verder reiken dan wat letterlijk wordt getoond.

Een aantrekkelijk aspect van Levenslang verwonderen is dat het boek niet van begin tot eind gelezen hoeft te worden. De korte, zelfstandige hoofdstukken kunnen in willekeurige volgorde worden opengeslagen. Iedere combinatie van foto en tekst biedt een moment van bezinning.

Daarmee is het ook een prachtig cadeauboek: om rustig door te bladeren, even bij stil te staan en telkens opnieuw iets in te ontdekken. Want misschien begint echte verwondering precies daar waar we ophouden alles te willen begrijpen en eenvoudigweg kijken naar het wonder dat leven heet.