Wat hebben bijen, bomen, ons zenuwstelsel, bliksem, het aardmagnetisch veld en zelfs de kosmos met elkaar gemeen? Veel meer dan je op het eerste gezicht zou denken. In de graphic novel Elektrisch leven laat onderzoeksjournalist Sander Funneman zien hoe elektriciteit en magnetisme een fundamentele rol spelen in de levende natuur. In een uitgebreid gesprek met Ferdinand van der Neut van LuMens vertelt hij over de ontdekkingsreis die uiteindelijk tot dit bijzondere boek leidde.
Funnemans fascinatie begon bijna veertig jaar geleden. In 1986 bezocht hij samen met zijn vrouw Anne-Marie een lezing waarin werd gesteld dat elektriciteit en magnetisme veel fundamenteler zijn voor de natuur dan doorgaans wordt aangenomen. Dat botste zo sterk met zijn toenmalige wereldbeeld dat hij besloot zelf op onderzoek uit te gaan. Het werd het begin van een jarenlange zoektocht naar wetenschappelijke studies over bio-elektriciteit en elektromagnetische processen in mens, dier, plant en aarde.
Een andere blik op de natuur
We leren meestal naar levende organismen te kijken vanuit chemie en biologie. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan hormonen, neurotransmitters, DNA en biochemische reacties. Elektrisch leven voegt daar een andere dimensie aan toe: elektrische ladingen, stromingen en elektromagnetische velden.
Dat levert verrassende voorbeelden op. Regendruppels dragen elektrische lading, bomen produceren elektrische stromen en dieren blijken op uiteenlopende manieren gevoelig voor elektrische of magnetische velden. Het boek beweegt zich daarbij van micro-organismen en insecten via planten, bossen en mensen tot aarde en kosmos. Elektromagnetisme verschijnt zo als een draad die zeer verschillende natuurverschijnselen met elkaar verbindt.
Precies daarin ligt de kracht van het gesprek met Ferdinand van der Neut. Het gaat niet alleen om afzonderlijke wetenschappelijke ontdekkingen. Funneman stelt een grotere vraag: wat gebeurt er met ons wereldbeeld wanneer we de natuur niet uitsluitend zien als een verzameling materiële objecten, maar ook als een voortdurend samenspel van ladingen, velden en energie?
Wetenschap als beeldverhaal
Bijzonder is ook de vorm waarin Funneman zijn onderzoek presenteert. Elektrisch leven is geen traditioneel populairwetenschappelijk boek, maar een rijk geïllustreerde graphic novel. De tekeningen van Peter Brouwers maken complexe processen aanschouwelijk en nemen de lezer mee op een ontdekkingstocht door een meestal onzichtbare werkelijkheid. De Nederlandse hardcover telt 304 pagina's en verscheen in september 2025. De Engelstalige editie Electric life verscheen in november 2025.
Daardoor is het boek niet alleen interessant voor lezers die zich al bezighouden met natuurwetenschap. Het nodigt juist uit tot verwondering. Hoeveel weten we eigenlijk van de krachten die voortdurend door en om ons heen werkzaam zijn?
Het gesprek bij LuMens maakt duidelijk dat Elektrisch leven uiteindelijk over meer gaat dan elektriciteit. Het gaat ook over samenhang. Over een werkelijkheid waarin mens, natuur, aarde en kosmos minder los van elkaar blijken te staan dan we vaak denken.
Wie na het bekijken van de video zelf verder op ontdekking wil gaan, vindt in Elektrisch leven een indrukwekkend vormgegeven reis door die verborgen elektrische dimensie van het bestaan.