Een vriendelijke wegwijzer naar boeddhistische wijsheid van Manu Adriaens

July

Met 'Zonder modder geen lotus' schreef Manu Adriaens een toegankelijk en fraai vormgegeven boekje over boeddhistische levenswijsheid. De ondertitel, Boeddhistische verhalen voor de westerse mens, geeft goed aan wat de lezer mag verwachten: geen zwaar filosofisch handboek, maar een uitnodigende kennismaking met inzichten die helpen om bewuster, milder en vrijer in het leven te staan. Het boek bestaat uit 72 korte overwegingen, elk gekoppeld aan een citaat of aforisme dat in overeenstemming is met boeddhistische tradities.

In het woord vooraf schrijft Adriaens dat hij het boeddhisme pas later in zijn leven ontdekte en inmiddels al meer dan vijftien jaar dagelijks mediteert. Die persoonlijke insteek maakt het boek sympathiek: de auteur presenteert zich niet als goeroe, maar als iemand die zelf ervaren heeft hoe waardevol meditatie en boeddhistisch denken kunnen zijn . Hij richt zich nadrukkelijk tot “laatbloeiers” en jonge zinzoekers, en benadrukt dat het in het boeddhisme draait om vrijheid en individuele verantwoordelijkheid .

De kracht van het boek ligt vooral in de herkenbaarheid. Thema’s als loslaten, omgaan met woede, verwachtingen temperen, stilte, pijn, vergankelijkheid en sterven worden in korte hoofdstukken aangeraakt. De inhoudsopgave laat zien hoe breed Adriaens het dagelijks leven benadert: van “De kunst van het loslaten” en “Bewust pauzeren” tot “Van voelen ga je niet dood” en “Onderweg naar het nirwana” . Daardoor voelt het boekje niet abstract, maar praktisch. Het boeddhisme wordt hier niet voorgesteld als iets exotisch of onbereikbaars, maar als een manier om met gewone menselijke moeilijkheden om te gaan.

Tegelijkertijd is Zonder modder geen lotus niet bijzonder diepgravend. Wie al veel over boeddhisme, meditatie of oosterse filosofie heeft gelezen, zal waarschijnlijk weinig echt nieuws ontdekken. Het boek beweegt zich eerder in de sfeer van “boeddhisme light”: korte teksten, mooie citaten en aansprekende levenslessen. Dat is geen groot bezwaar, zolang de lezer weet wat hij in handen heeft. Dit is geen academische inleiding en ook geen meditatiehandleiding, maar eerder een cadeauboekje dat uitnodigt tot bezinning.

Mooi is dat Adriaens ook enkele misverstanden over boeddhisme nuanceert. Zo maakt hij duidelijk dat vergeving niet betekent dat je grenzeloos alles moet verdragen; gezonde grenzen stellen hoort er evengoed bij . Daarmee voorkomt hij dat het boek blijft steken in zoete algemeenheden. Ook zijn metafoor van “pizzeria Boeddhisme” is treffend: gebruik het boek als menukaart, kies wat bij je past en stel zelf je levenshouding samen .

De vormgeving versterkt het karakter van het boek. De florale illustraties en rustige pagina’s geven het geheel een meditatieve uitstraling, passend bij de toon van de teksten . Al met al is Zonder modder geen lotus een warm, toegankelijk en vriendelijk boekje. Niet voor wie diepgang of originaliteit zoekt, wel voor wie af en toe een korte gedachte wil lezen die helpt om met meer mildheid naar zichzelf en de wereld te kijken.

BESTEL ZONDER MODDER GEEN LOTUS

INHOUDSOPGAVE

Woord vooraf.

Het gewone leven - De enige religie die zou moeten worden aangeleerd is die van onbevreesdheid. - Vivekananda, Bengaals swami
Er was eens een prins - Een druppel tederheid is belangrijker dan geld en macht. - Boeddha
Wat is jouw roeping? - Er kwam een tijd dat het pijnlijker was om in de knop te blijven zitten, dan het risico te nemen om te gaan bloeien. - Anaïs Nin, Amerikaans schrijfster
Een lamp voor jezelf zijn - Wie de baas is over zichzelf, hoeft zich niet met anderen te meten. - Confucius, Chinees filosoof
De Vier Edele Waarheden - Het beoefenen van boeddhisme begint met het omhelzen van het lijden dat je ervaart in een onzekere wereld. - Stephen Bachelor, Brits boeddhistisch schrijver
Het Achtvoudige Pad - Er is geen weg naar geluk, geluk is de weg. - Boeddha
Accepteren van de werkelijkheid - Alles waar je je tegen verzet blijft bestaan. - Carl Gustav Jung, Zwitsers psychiater
Het 84ste probleem - Je mag de hoop koesteren gelukzaligheid te vinden en vrij te zijn van frustratie. Toch zullen in het dagelijkse leven problemen naar je toe blijven snellen. Je bent misleid door je verlangen naar zintuiglijke objecten, zoals de mot door het licht van de lamp. - Longchenpa, Tibetaans boeddhistisch monnik
In één woord samengevat - Je moet aardig zijn tegen mensen die zelf niet aardig doen, want die hebben dart het hardst nodig. - Daniël Lohues - Nederlands zanger
Woede heeft een prijskaartje - Op iets reageren met woede is hetzelfde als het werpen van een stuk brandend houtskool: degene die het gooit, brandt zich het meest. - Boeddhistische wijsheid
Is dat zo? - Om geduld te oefenen heb je iemand nodig die er moedwillig op uit is je te kwetsen. Zulke mensen geven je een echte kans om je tolerantie te verhogen. - Dalai Lama
Hand op het hart - Als ik een ding kan, is het: liefhebben. Dat lijkt niet veel bijzonders, maar ik ben er trots op. Ik heb het geleerd zoals een zwerfhond leert zwemmen: omdat hij met de rest van de worp in een jutezak werd gepropt en in een snelstromende rivier is geworpen. - Arthur Japin, Nederlands schrijver
Elk op zijn manier - Niemand kan je minderwaardig laten voelen zonder je toestemming. - Eleanor Roosevelt, Amerikaans activiste
Ruzie maken voor beginners - Wie geen innerlijke vrede kent, zal ook in de ontmoeting met anderen geen vrede vinden. - Dalai Lama
Oordelen met mildheid - Ik geef nooit mijn mening. Mijn mening is alleen van belang in mijn persoonlijke leven. - Al Pacino, Amerikaans acteur
Boeddhisme is geen masochisme - Als iemand iets van je gestolen heeft, kun je in gedachten dat ding aan de dief schenken. Dit lijkt misschien een stom gebaar, maar probeer heten je zult merken dat je minder van streek bent. - Boeddhistische wijsheid
De kunst van het loslaten - Blijf niet hangen in het verleden, droom niet van de toekomst, maar concentreer je geest op het huidige moment. - Boeddha
Je verwachtingen temperen - Bijna nooit zie ik een vogel in de lucht zich bedenken, zwenken en terugkeren. - Judith Herzberg, Nederlands schrijfster
Majeur en mineur - Hoe groter je ego is, hoe meer je andere mensen de belangrijkste oorzaak van je problemen zult vinden. - Eckhart Tolle, Duits spiritueel leraar
De middenweg - Geluk is geen zaak van intensiteit, maar van evenwicht, orde, ritme en harmonie - Thomas Merton, Amerikaans trappistenmonnik
Bewust pauzeren - Als je niet je aandacht oefent, oefen je achteloosheid. - Thich Nhat Hanh, vietnamees boeddhistisch monnik
Zonder modder geen lotus - Ontdek in je tranen een verborgen lach. Zoek tussen de puinhopen naar de schat, jij die leert vanuit oprechtheid. - Jalal al-Din Rumi, Perzisch mysticus
Ja zeggen tegen nu - Wart is ons leven anders dan deze dans van vluchtige vormen. - Sogyal Rinpoche, Tibetaans boeddhistisch leraar
Rode neus- Aangezien alles slechts een verschijnsel is, geen kwestie van goed of slecht, geen kwestie van instemming of afwijzing, kunnen we net zo goed in lachen uitbarsten. - Longchenpa, Tibetaans boeddhistisch monnik
Alles verandert - De hele boeddhistisch leer in vijf woorden samengebald: zo is het niet altijd. -Jack Kornfield, Amerikaans boeddhistisch schrijver
Leven is kungfu beoefenen - Meestal denken we dat dappere mensen nergens bang voor zijn. Maar in feite gaan ze vertrouwelijk om met angst. - Pema Chödron, Amerikaans boeddhistisch non
Goed karma - Wat we in ons leven gedaan hebben, maakt ons tot wat we zijn als we sterven. En alles, echt alles, telt. - Sogyal Rinpoche, Tibetaans boeddhistisch leraar
Een ontvankelijke geest - Verwijl in niet-weten, neem je toevlucht tot die open ruimte. Als je niets weet, weet je alles en reageer je altijd op de juiste manier. Ben je bezorgd over de dag van morgen? Weet niet! Morgen heeft genoeg aan zichzelf. Wees volkomen aanwezig en gewaar, hier en nu, en weet niet. - Dennis Genpoi Merzel, Amerikaans zenleraar
Een kwestie van diepe adem - Leven met vol bewustzijn, de pas vertragen en elke ademhaling proeven: dat volstaat. - Thich Nhat Hanh, Vietnamees boeddhistisch monnik
Je geest zachtaardig temmen - als je innerlijke geest getemd is, kan de uiterlijke vijand je geen kwaad doen. - Atisha, Bengaals boeddhistisch leraar
Mediteren voor beginners (1) - Meditatie is het gewaarworden van elke gedachte en elk gevoel. Niet oordelen dat iets goed of verkeerd is, maar gewoon gadeslaan en meebewegen.’ - Krishnamurti, Indiaas spiritueel leraar
Mediteren voor beginners (2) - Ik zie mediteren graag als een soort zitstaking. We leggen het blok op onze spontane reacties. Zonder slogans. Zonder geweld. Er gebeurt gewoonweg niets. Tot ons systeem kalmeert en klaar is om te bekijken hoe de situatie het beste aangepakt kan worden. - Tom Hannes, Vlaams zenboeddhist
Mediteren voor beginners (3) - Mediteren gaat niet over ontspanning, maar over je geest en hart openen. Mediteren is gastvrijheid. Je verwelkomt alles wat zich aandient, zowel het aangename en het onaangename. - Edel Maex, Vlaams zenleraar
Contact maken met je pijn - Geef me de stilte en ik zal de nacht trotseren. - Kahlil Gibran, Libanees schrijver
Partituur van de stilte - Volgens mij is diefstal van de stilte vandaag de meest voorkomende vorm van criminaliteit. - Koos van Zomeren, Nederlands schrijver
Wu wei - De wijze houdt zichzelf op de achtergrond, maar in werkelijkheid staat hij vooraan. - Lao Zi, Chinees filosoof
Glimlachen naar iedereen - een glimlacht kost minder dan elektriciteit en geeft minstens evenveel licht. - Abbé Pierre, Frans katholiek priester
Buigen voor alles - Wanneer een boeddhist bloemen offert of een wierookstokje brandt, is dat geen daad van aanbidding. De bloemen verwelken spoedig en het wierookstokje dooft uiteindelijk uit: het zijn lessen over de vergankelijkheid der dingen. - Piyadassi Thera, Sri Lankaans boeddhistisch monnik
Een lange retraite - Ik heide omdat ik geen schoenen had, tot ik een man ontmoette die geen schoenen had. - Perzische wijsheid
Kale ruimte - Lichamelijke wonden kunnen hevig lijden veroorzaken, maar rijkdom creëert nog grotere zorgen. Hoe minder noodzakelijkheden, hoe groter het geluk. - Longchenpa, Tibetaans boeddhistisch monnik
Vriendschap sluiten met jezelf - Groot is degenen die, temidden van de menigte, met volmaakte minzaamheid de onafhankelijkheid van eenzaamheid bewaart. - Ralph Waldo Emerson, Amerikaans filosoof
Van voelen ga je niet dood - Val zeven keer, sta acht keer op. - Japanse wijsheid
Waar ga je heen? - Jawel, het zaligst is te blijven hangen in de wellust der herinneringen. Maar zo leef je niet voort, zo dommel je gedachteloos is. - Louïs Coperus, Nederlands schrijver
Zonder winstoogmerk - Als je het kunt kopen, heeft het geen waarde. - Richard Gere, Amerikaans acteur
Stille drinkers - Huishoudelijke tip: met alcohol kun je alles bewaren, behalve geheimen - Gerrit Kromrij, Nederlands schrijver
Met geduldige standvastigheid - Geduld is het beste gebed. - Boeddha
Herfstbladeren harken - Het leven is als een gevoelige bloem: vandaag in bloei, morgen met verwelkte bladeren. - Takeijiro Onishi, Japans admiraal
Meesters in levenskunst - Een echte meester beheerst de kunst om stilte en woord in weerklank tot hun recht te laten komen. Al verbreekt zijn woord de stilte, toch lijkt het wel dat beide uit dezelfde materie voortkomen. Als een stembuiging. Wat wordt gezegd, lost de stilte niet op, maar wordt erdoor gevoed, zodat ze beter hoorbaar wordt. - David le Breton, Frans schrijver
Leve de verveling! - Zeg nooit: ik heb me zitten te vervelen. Zeg: verveling maakte een relevant onderdeel uit van de opgeroepen emoties. - Tom Lanoye, Vlaams schrijver
Jezelf mogen zijn - Vind extase in het menselijke bestaan. Alleen al het gevoel dat je leeft, biedt vreugde genoeg. - Emily Dickinson, Amerikaans schrijfster
Toeschouwer in het circus - Niemand kan vluchten voor zijn hart. Daarom is het beter te luisteren naar wat het zegt. - Paulo Coelho, Braziliaans schrijver
Ik weet het niet - Ruimte laten voor niet-weten is het belangrijkste dat er is. Als er een grote teleurstelling is, weten we niet of dat het einde is van het verhaal. Het kan ook het begin zijn van een groot avontuur. Zo is het leven. We weten niets. We noemen iets goed of slecht, maar in werkelijkheid weten we het niet. - Pema Chödron, Amerikaans boeddhistisch non
De innerlijke honkbalknuppel - Meester zijn is een kwestie van leren om te gaan met fouten. - Shunryu Suzuki, Japans zenmeester
Je geest is je thuis - Wanneer je geïnspireerd wordt door een groot doel, breken je gedachten met al hun banden. Je geest overtreft beperkingen. Je bewustzijn lijdt uit in elke richting en je komt in een nieuwe, grootse wereld. Onzichtbare krachten, gaven en talenten komen tot leven. Je ontdekt dat je een veel groter mens bent dan je ooit had durven dromen. - Patanjali, Indiaas filosoof
Het leven als tenniswedstrijd - Meditatie is ontbinding van gedachten in een zuiver bewustzijn zonder belichaming, weten zonder denken, eindigheid laten opgaan in oneindigheid. - Sivananda, Indiaas swami
Spiritueel ouderschap - Een kind is geen vaas die ouders moeten vullen, maar een vuur dat ze moeten ontsteken. - Herodotes, Grieks geschiedschrijver
Opnieuw een beginner - Kijk eens naar een boom of naar de lucht zonder er een naam aan te geven of er een mentaal plaatje op te plakken. Kijk als een kind voor wie alles nog nieuw is. Het is verrassend watje dan ziet. - Eckhart Tolle, Duits spiritueel leraar
Je kind als meditatieleraar - Opvoeden zie ik als eend heilige verantwoordelijkheid en een superieure leerschool. Er wordt meer van je gevraagd dan wanneer je op een rots zit te mediteren of rekoefeningen in een ashram doet. Er is geen grotere roeping, geen grotere zegen, geen betere leraar en geen spirituelere reis dan het opvoeden van een kind. - Dan Millman, Amerikaans schrijver
Geld moet rollen - Wat iemand voor zichzelf heeft, wat hem in zijn eenzaamheid begeleidt en niemand hem geven of afnemen kan, is veel wezenlijker dan alles wat hij bezit of wat hij in de ogen van anderen is. - Arthur Schopenhauer, Duits filosoof
Een sieraad voor de koning - Zoek snel naar de werkelijke betekenis van het leven. Want alles is tijdelijk, zoals een oud geworden stad. - Longchenpa - Tibetaans boeddhistisch monnik
Waarachtig spreken - Spreek weinig woorden, maar zeg ze met rust en eerlijkheid. Dan zullen ze lang naklinken. - Lao Zi, Chinees filosoof
Een open ontmoeting - Steun levende wezens met je hele aard en bescherm ze als je eigen lichaam. - Nagarjuna, Indiaas filosoof
Samen in de haven - Liefde is een heleboel vriendschap en nog iets. Vriendschap is een heleboel vriendschap. Ischa Meijer, Nederlands journalist
Gelijk hebben - Een goede leraar moet zowel inspireren als irriteren. - Boeddha
Het zusje van de vreugde - Een van de grootste misvattingen over mediteren hier in het Westen, is het idee dat je plotseling verlicht wordt. Vergeet het maar. Verlichting is gewoon het beëindigen van de hoop die je in jezelf koestert op iets anders dan het leven zoals het is. - Charlotte Joko Beck, Amerikaans zenlerares
Je lichaam is je tempel - Ons lichaam is onze sluier in de wereld. We zijn als een zee die schuilgaat achter een strohalm. - Jalal al-Din Rumi, Perzisch mysticus
Bloeien en verwelken - Alleen verandering is eeuwig en onsterfelijk. - Arthur Schopenhauer, Duits filosoof
Het mosterdzaadje - Eens zal ik een verweerd doodshoofd zijn, rustend op een kussen van gras, terwijl een verdwaalde vogel of twee mij een serenade brengen, vluchtig als de droom. - Ryokan, Japans boeddhistisch kluizenaar
Van sterven je beroep maken - Als we de kunst van oplettend leven beoefenen, zullen we geen spijt hebben wanneer dingen veranderen. We kunnen dan glimlachen, omdat we ons best hebben gedaan om van elk moment te genieten en anderen gelukkig te maken. Wanneer we beseffen dat onze geliefden vergankelijk zijn, zullen we hen nog veel meer liefhebben. - Thich Nhat Hanh, Vietnamees boeddhistisch monnik
Doodsangst als bondgenoot - Angst voor de dood is niet bevorderlijk voor de kwaliteit van het leven. - Herman van Veen, Nederlands zanger
Rond het sterfbed - Wat ontzettend belangrijk is op het moment van de dood: ontembaar geloof, gecombineerd met opperste helderheid van geest. - Gampopa, Tibetaans boeddhistisch monnik
Onderweg naar het nirwana - De wereld iets beter achterlaten, hetzij door een gezond kind, een verzorgde tuin of een overwonnen maatschappelijk kwaad. Weten dat en minst een leven lichter is geweest omdat jij er was. Dan is jouw passage op deze planeet geslaagd. - Ralph Waldo Emerson, Amerikaans filosoof