De zoon van de gazelle: de wereld opnieuw leren zien

September

LEZING VAN SABINE WASSENBERG OP 23 OKTOBER 2026 - MEER LEZEN EN AANMELDEN

Hoe zou je de wereld begrijpen als niemand je ooit had verteld wat je moest denken? Die vraag geeft De zoon van de gazelle zijn bijzondere kracht. Sabine Wassenberg en Kamel Essabane hervertellen het twaalfde-eeuwse soefi-verhaal Hayy ibn Yaqzan van de filosoof Ibn Tufayl voor lezers van nu. In het najaar van 2026 verscheen hun boek opnieuw, in een herziene uitgave bij Samsara, met illustraties van Iris van der Veen en een voorwoord van Abdelkader Benali. Sabine Wassenberg bespreekt het boek in haar lezing 'Mystieke verhalen uit de soefi-traditie' op vrijdagmiddag 23 oktober bij Pentagram boekwinkel in Haarlem.

Hayy groeit als enige mens op een eiland op. Een gazelle neemt hem onder haar hoede, maar kan hem niet vertellen waar hij vandaan komt. In het openingshoofdstuk onderzoekt Hayy twee mogelijkheden. Misschien is hij als baby aangespoeld nadat zijn ouders hem aan de zee hadden toevertrouwd. Misschien is hij, zoals hij zelf bedenkt, uit de aarde ontstaan. Hij kijkt naar dieren die jongen krijgen, naar planten die uit zaden groeien en naar alles wat uiteindelijk weer vergaat. Zijn waarnemingen leiden telkens tot een nieuwe vraag. Waar kwam het allereerste leven vandaan?

Wassenberg en Essabane maken die gedachtegang toegankelijk zonder de verwondering eruit weg te schrijven. Hayy redeneert met wat hij ziet en durft ook te erkennen wat hij niet kan weten. Daardoor lees je mee met iemand die de wereld stap voor stap ontdekt. Dat maakt dit boek geschikt om samen te lezen: een kind kan zich afvragen of Hayys verhaal mogelijk is, terwijl een volwassene blijft hangen bij de vraag hoe zeker onze eigen verklaringen eigenlijk zijn.

De hoofdstuktitels laten zien hoe breed zijn zoektocht wordt. Hayy verkent de natuur en de sterren, denkt na over de dood van zijn moedergazelle en stelt zich de vraag hoe je een goed mens wordt. Uiteindelijk voert zijn zoektocht ook naar een mystieke ervaring. Het verhaal verbindt zo aandachtig kijken, zelfstandig denken en innerlijke ervaring, zonder te eisen dat de lezer Hayys conclusies overneemt.

Na ieder hoofdstuk staan vragen om zelf verder te filosoferen. Dat is een sterk onderdeel van deze hervertelling. Het boek nodigt uit tot een gesprek waarin een snel antwoord minder interessant is dan samen doorvragen. Juist wanneer Hayys gedachten vreemd of moeilijk worden, ontstaat ruimte om je eigen overtuigingen te onderzoeken.

Het voorwoord van Abdelkader Benali plaatst Hayys verhouding tot de natuur mooi op de voorgrond. Toch laat De zoon van de gazelle zich niet tot één boodschap beperken. Het is tegelijk een verhaal over opgroeien, verlies, nieuwsgierigheid en het verlangen om te begrijpen wat ons bestaan draagt. De nieuwe illustraties geven deze herziene uitgave bovendien een eigen gezicht.