BESTEL DE HERMETISCHE GESCHRIFTEN
Wie zich serieus wil verdiepen in het hermetisme, kan nauwelijks om De hermetische geschriften heen. Deze omvangrijke uitgave brengt drie boekdelen samen die eerder afzonderlijke zijn verschenen. Daarom bevat dit boek vrijwel de gehele bekende filosofisch-hermetische literatuur uit de Oudheid in Nederlandse vertaling. Daarmee is het boek niet alleen een belangrijke bron voor historici en onderzoekers, maar ook een rijke schatkamer voor lezers die geïnteresseerd zijn in gnosis, mystiek, spiritualiteit en de innerlijke weg van de mens.
De bundel verenigt vertalingen van het Corpus Hermeticum, de Asclepius, fragmenten die bij Stobaeus zijn overgeleverd, verschillende testimonia en enkele vroege vertalingen. Roelof van den Broek en Gilles Quispel, beiden vooraanstaande kenners van de gnostische en hermetische traditie, tekenden voor de vertaling en toelichting. Van den Broek voorziet de teksten bovendien van uitvoerige inleidingen en commentaren. Daardoor krijg je niet alleen toegang tot de oude geschriften zelf, maar ook tot hun historische, religieuze en filosofische achtergrond.
Een van de sterke kanten van het boek is dat het hermetisme niet wordt voorgesteld als een strak filosofisch systeem. In de inleiding wordt juist duidelijk dat de hermetische geschriften verschillende stemmen laten horen. Toch keren bepaalde grondgedachten steeds terug. Centraal staat de verhouding tussen God, kosmos en mens. De mens is niet slechts een klein en onbeduidend wezen in een onmetelijk heelal, maar een microkosmos: een kosmos in het klein, die rechtstreeks betrokken is op het goddelijke.
Daarmee krijgt het hermetisme een uitgesproken innerlijke en spirituele betekenis. Het gaat niet alleen om kennis over God, maar om een werkelijke verandering van de mens. De hermeticus wil God kennen en uiteindelijk één met God worden. Dat maakt deze teksten, ondanks hun hoge ouderdom, verrassend actueel. Zij stellen vragen die ook nu nog raken: Wie ben ik? Wat is de plaats van de mens in de kosmos? Hoe verhouden geest en stof zich tot elkaar? Kan de mens zich bewust worden van zijn goddelijke oorsprong?
Bijzonder intrigerend is ook het mensbeeld van de Asclepius. De mens wordt daarin voorgesteld als een wezen van zowel geest als stof. Juist door die dubbele natuur kan hij een verbindende functie vervullen. Hij draagt verantwoordelijkheid voor de aarde, maar kan zich tegelijkertijd richten op het goddelijke. Spiritualiteit betekent hier dus geen vlucht uit de wereld. Het menselijke bestaan zelf wordt tot oefenplaats voor bewustwording.
De inhoudsopgave laat zien hoe breed het boek is opgezet. Onderwerpen als de eenheid van het universum, God als androgyne schepper, de kosmos, onsterfelijkheid, reïncarnatie, geest en stof, vrijheid en genade, het noodlot en de kringloop van de tijd komen uitgebreid aan bod. Daarbij zijn bekende teksten als Poimandres opgenomen naast minder toegankelijke fragmenten en getuigenissen uit de Oudheid.
De hermetische geschriften is geen boek dat je noodzakelijkerwijs van kaft tot kaft hoeft uit te lezen. Het nodigt eerder uit tot langzaam lezen, herlezen en overdenken. De combinatie van oorspronkelijke bronnen, betrouwbare vertalingen en deskundige toelichtingen maakt deze uitgave tot een blijvend naslagwerk.
Voor wie belangstelling heeft voor Hermes Trismegistus, gnosis of de geestelijke wortels van de westerse cultuur is dit een uitzonderlijk rijk boek. Maar bovenal is het een verzameling teksten die de lezer confronteren met een eeuwenoude, nog altijd prikkelende gedachte: dat werkelijk kennen uiteindelijk ook betekent dat de mens zelf verandert.
INHOUDSOPGAVE
HET COMPENDIUM VAN HERMES TRISMEGISTUS (Joost R. Ritman)
DE WEG VAN HERMES: EENWORDING MET GOD (Esther Ritman)
WOORD VOORAF (R. van den Broek)
INLEIDING (R. van den Broek)
I Hermes Trismegistus
- Thot en Hermes
- Trismegistus
- Leerlingen en leraars
II De hermetische literatuur
- Technische en religieus-filosofische hermetica
- De technische hermetica
- De religieus-filosofische hermetica
- Van spreuk tot verhandeling
- Algemene en Nadere Beschouwingen
- Plaats en tijd van ontstaan
III Het hermetisme in de Oudheid
- De eenheid van het universum
- God: de androgyne Schepper
- De kosmos
- De mens
- Hermetische gemeenschappen
- Hermetische mysteriën
- Smeltkroes Alexandrië: Griekse filosofie, Egyptische religie, jodendom
- Hermetische en gnostische religie
- Hermetisme en christelijk geloof
TEKSTEN
I Het Corpus Hermeticum (R. van den Broek (I-IX) en G. Quispel (X-XVIII))
Inleiding
I. Poimandres
II. Een algemeen gesprek van Hermes met Asclepius
III. Een gewijde verhandeling van Hermes
IV. Het Mengvat of De Eenheid
V. De onzichtbare God is duidelijk zichtbaar,Hermes onderwijst zijn zoon Tat
VI. Het Goede is alleen in God en nergens anders
VII. Onwetendheid aangaande God: het grootste kwaad onder de mensen
VIII. Van wat bestaat, vergaat niets
IX. Verstand en waarneming
X. Openbaring van de driewerf grote Hermes: Sleutel
XI. De Geest spreekt tot Hermes
XII. De Geest die het Al doordringt
XIII. De driewerf grote Hermes spreekt tot zijn zoon Tat
XIV. Het Wezen van het Al
XVI. Aforismen. Een brief van Asclepius aan koning Ammon
XVII. Beelden
XVIII. Lofrede op het koningschap
II Asclepius (G. Quispel)
Notitie vooraf (R. van den Broek)
Inleiding
- Proloog in de tempel
- Zijn alle mensen gelijk?
- De communicatie
- Lofzang op de grootheid van de mens
- Intuïtie is een gave, die niet iedereen heeft – De synthese van lichaam en ziel
- Lofzang op het lichaam
- De gnosis stemt muzikaal
- Macrokosmos en microkosmos
- Onsterfelijkheid en zielsverhuizing
- De wetenschap van het niet wetenswaardige
- God, de materie en de Levensgeest
- Heelal en onderwereld
- Geest en stof
- Het astrologische wereldbeeld van Hermes Trismegistus
- God is androgyn
- De lof der lust
- Vrijheid en genade
- En de mens schiep de goden
- Weeklacht over de ondergang van Egypte
- Hoofdsom der historie: de terugkeer van de goden
- Het leven na de dood
- Aiōn, de kringloop van de tijd
- De leegte oftewel het Niets
- De kosmos is bont en veelkleurig
- Bewondering voor de creatieve mens
- De predestinatie – Epiloog
- Het Dankgebed
Inleidingen bij de afzonderlijke hoofdstukken
III Fragmenten – Testimonia – Vroege Vertalingen (R. van den Broek)
Fragmenten
De fragmenten bij Stobaeus
Inleiding
I. Van Hermes: Uit het gesprek met Tat
IIA. Van Hermes: Uit de gesprekken met Tat
IIB. Van Hermes: Uit het gesprek met Tat
III. Van dezelfde
IV. Van Hermes: Uit de gesprekken met Tat
V. Van Hermes: Uit de gesprekken met Tat
VI. Van Hermes: Uit het gesprek met Tat
VII. Hermes
VIII. Van Hermes: Voor zijn zoon
IX. Van Hermes: Uit de gesprekken met Tat
X. Van Hermes: Uit de gesprekken met Tat
XI. Van Hermes: Uit het gesprek met Tat
XII. Van Hermes: Uit de gesprekken met Ammon
XIII. Van Hermes: Uit de gesprekken met Ammon
XIV. Het Bestuur van het Universum. Van Hermes: Uit de gesprekken met Ammon
XV. Van Hermes: Uit de gesprekken met Ammon
XVI. Van Hermes: Uit de gesprekken met Ammon
XVII. Van dezelfde
XVIII. Van Hermes
XIX. Van dezelfde
XX. Van Hermes
XXI. Van Hermes
XXII. Van Hermes: Uit de Aphrodite
XXIII. Van Hermes Trismegistus: Uit het heilige boek dat De oogappel van de wereld wordt genoemd
Appendix: De Isis-aretalogie van Kyme-Memphis
XXIV. In hetzelfde boekXXV. Van Hermes: Een verhandeling van Isis gericht tot HorusXXVI. De incarnatie en de reïncarnatie van de zielenXXVII. Van Hermes: Uit een gesprek van Isis met HorusXXVIII. [Uitspraken van Wijzen]XXIX. Van Hermes: Over het Noodlot
De Fragmenten van Wenen
De Fragmenten van Berlijn
De Hermetica van Oxford
Testimonia
Tertullianus
Julius Romanus
Lactantius
Pseudo-Cyprianus
Jamblichus
Zosimus
Marcellus van Ancyra
Julianus ‘de Afvallige’
Didymus de Blinde
Cyrillus van Alexandrië
Hermias van Alexandrië
Johannes Lydus
Johannes van Damascus
Symphonia
Vroege Vertalingen
De Definities van Hermes Trismegistus voor Asclepius
De Inwijding in de achtste en de negende sfeer
AANTEKENINGEN
LITERATUUR