BESTEL CHRISTIAN ROSENKREUTZ- ZIJN MISSIE, ZIJN OPROEP, ONS ANTWOORD
Wat heeft de oude kunst van de alchemie te maken met de rozenkruisers en met de ontwikkeling van de mens? In zijn voordracht ‘Alchemie en rozenkruisers’ neemt Bastiaan Baan van de Christengemeenschap in Zeist zijn toehoorders mee naar een wereld waarin chemische processen, religieuze beelden en innerlijke verandering nauw met elkaar verbonden zijn. De voordracht maakt deel uit van de vijftiendelige cursus waarin Bastiaan Baan en Jesse Mulder verschillende aspecten van de rozenkruiserstraditie belichten. Hun voordrachten vormden de basis voor het boek Christian Rosenkreutz: zijn missie – zijn appèl – ons antwoord.
Baan begint persoonlijk. Als negenjarige raakte hij gefascineerd door het maken van kristallen. Daarmee begon een jarenlange belangstelling voor chemie: experimenteren, stoffen mengen en onderzoeken wat er in de materie gebeurt. Op zeventienjarige leeftijd ontdekte hij dat naast chemie ook zoiets als alchemie bestond. Pas veel later, toen hij door een blessure maandenlang nauwelijks kon bewegen, kreeg deze belangstelling een beslissende wending. Een oude verpleegster vertelde hem gedurende zeven dagen uit het hoofd de Chymische Bruiloft van Christian Rosenkreutz (ook bekend als De alchemische bruiloft van Christiaan Rozenkruis). Baan beschrijft die ervaring als een thuiskomen.
Het verschil tussen chemie en alchemie is volgens hem wezenlijk. Chemie houdt zich bezig met het scheiden van stoffen; alchemie zoekt juist naar verbinding. Het alchemistische proces mondt uit in een ‘chemische bruiloft’: de vereniging van tegenstellingen. Daarmee sluit de alchemie direct aan bij de beeldtaal van de rozenkruisers.
Centraal staat het oude hermetische principe 'zo boven, zo beneden'. Wat zich in de geestelijke wereld voltrekt, moet ook op aarde een uitdrukking vinden. Daarom was voor de ware alchemist zijn laboratoriumwerk nooit uitsluitend een technisch experiment. Wat hij met stoffen deed, moest tegelijkertijd in hemzelf gebeuren.
Dat wordt zichtbaar in het beroemde zoeken naar de Steen der wijzen. Baan haalt Jacob Böhme aan, voor wie het vinden van die steen verbonden is met een wedergeboorte in Christus. Het vervaardigen van fysiek goud is hoogstens een bijverschijnsel. Het eigenlijke ‘goud maken’ betekent dat het menselijke hart wordt omgevormd.
Daarom staat Christus volgens Baan in het centrum van de christelijke alchemie. De Steen der Wijzen wordt verbonden met Christus als de levende Hoeksteen. Ook Carl Gustav Jung ontdekte in zijn studie van de alchemie deze opvallende parallel tussen Christus en de lapis, de steen. Ware alchemie begint daarmee in de mens: eerst moet daar de transmutatie plaatsvinden, voordat zij zich in de wereld kan uitdrukken.
Bijzonder zijn ook de drie klassieke alchemistische principes sal, mercuur en sulfur (zout, kwik en zwavel). Baan verbindt ze met denken, voelen en willen. Het kristalliseren van zout correspondeert met het ontwikkelen van kristalheldere gedachten; kwik met het louteren van het gevoelsleven en het ontstaan van liefde; het zwavelproces met de zuivering van de wil en het offer.
Zo blijkt de alchemie actueel. Transmutatie betekent volgens Baan ook voor de moderne mens: meditatie, concentratie en innerlijke ontwikkeling verbinden met een nieuwe omgang met de natuur. Alchemie is dan geen achterhaalde poging om lood in goud te veranderen, maar een weg waarop mens én wereld worden omgevormd – een weg die diep verwant is met het ideaal van de rozenkruisers.
BESTEL CHRISTIAN ROSENKREUTZ- ZIJN MISSIE, ZIJN OPROEP, ONS ANTWOORD
