BESTEL DE ENGEL VAN HET WESTELIJK VENSTER
Onafhankelijk onderzoeker Edwin Stok beschouwt De engel van het westelijk venster als de grote finale van het schrijverschap van Gustav Meyrink. Hij constateert dat in deze esoterische roman veel thema’s samenkomen die Meyrink ook in zijn eerdere boeken verwerkte: alchemie, magie, geestelijke ontwikkeling, droomwerelden, rozenkruisers, symboliek en de strijd tussen hogere bewustwording en aardse verleiding. Stok noemt het boek daarom het ‘Magnum Opus’ van Meyrink.
Edwin Stok kan het weten, want hij heeft alle vijf romans van Gustav Meyrink die Rozenkruis pers uitgeeft gelezen, herlezen en uitgebreid gerecenseerd voor de website boekenkrant.com: De golem, Het groene gezicht, Walpurgisnacht, De witte dominicaan en sinds kort ook De engel van het westelijk venster.
In de laatstgenoemde roman draait om baron Müller, de laatste erfgenaam van het geslacht Hoël Dhat. Hij blijkt verbonden te zijn met John Dee, de beroemde Engelse alchemist uit de tijd van koningin Elizabeth I. Via erfstukken, documenten en visioenen raakt Müller steeds sterker betrokken bij het leven en de fouten van zijn voorouder. De grenzen tussen heden en verleden, droom en werkelijkheid, en Müller en Dee worden steeds vager.
Stok merkt op dat het boek in het begin erg donker en angstaanjagend is. Wie alleen een spannend of griezelig verhaal leest, kan verdwalen in de lugubere sfeer. Maar volgens Stok zit daaronder een diepere laag: de roman beschrijft een spirituele zoektocht. Die zoektocht lijkt op het alchemistische proces, waarbij de mens innerlijk moet vernieuwen om een hoger bewustzijn te bereiken.
Een belangrijk thema in de recensie is het verschil tussen het juiste en het onjuiste pad. John Dee zoekt macht, invloed en wereldse grootheid. Hij probeert zich te verbinden met Elizabeth I en raakt betrokken bij magie, seances en demonische krachten. Daardoor komt hij juist verder van het geestelijke doel af te staan. Zijn verkeerde keuzes hebben gevolgen voor hemzelf, zijn vrouw Jane en uiteindelijk ook voor baron Müller.
Stok bespreekt ook verschillende figuren die een symbolische rol spelen. Johanna Fromm wordt herkend als een soort herhaling van Jane, de vrouw van John Dee. Vorstin Assja Chotokaloengin verschijnt als een gevaarlijke vrouwelijke macht die verbonden is met bloed, verleiding, dood en wedergeboorte. Zij wil de eindeloze cyclus van sterven en opnieuw geboren worden in stand houden. Daartegenover staat het streven naar bevrijding uit die cyclus door innerlijke transformatie, ook wel transfiguratie genoemd.
Praag speelt opnieuw een grote rol, net als in andere werken van Gustav Meyrink. De stad wordt voorgesteld als een magische plaats waar geschiedenis, joodse mystiek, alchemie en droombeelden samenkomen. Ook keizer Rudolf II, die werkelijk belangstelling had voor alchemie en hermetische kennis, krijgt een plaats in het verhaal.
Volgens Stok zit de roman vol symboliek. Hij noemt onder meer de zwarte steen, wit en rood poeder, de steen der wijzen, rozen, kruisen, kastelen, maancycli en verwijzingen naar de kabbala. Deze symbolen verwijzen naar fasen van geestelijke zuivering: eerst duisternis en verwarring, daarna verlichting, en uiteindelijk vervullling.
Aan het einde bereikt baron Müller, die steeds meer samenvalt met John Dee, een hogere geestelijke staat. Hij laat het aardse en zijn driften achter zich. Stok ziet dit als het hoogtepunt van de alchemistische bruiloft: de transformatie van de ziel en de vereniging met de geest.
De recensie van Edwin Stok, die ook gepubliceerd is in het Engels en in het Duits, maakt duidelijk dat De engel van het westelijk venster geen eenvoudige roman is. Het is tegelijk een spannend, duister, historisch en esoterisch boek. Voor Stok is het vooral een roman over de weg van de mens: van angst, macht en verwarring naar inzicht, offer en geestelijke bevrijding.
BESTEL DE ENGEL VAN HET WESTELIJK VENSTER
BOEKEN VAN GUSTAV MEYRINK